KAN LỊCH – NGƯỜI NỮ DU KÍCH KIÊN CƯỜNG CỦA NÚI RỪNG TRỊ – THIÊN

Trong những giờ học Lịch sử và Địa lí ở trường tiểu học, tôi thường nhận ra rằng học sinh rất thích nghe kể về những người anh hùng. Các em thích những câu chuyện có nhân vật, có thử thách và đặc biệt là những con người đã vượt qua khó khăn để bảo vệ quê hương, đất nước. Nhưng lịch sử Việt Nam không chỉ có những vị tướng tài ba hay những người anh hùng mà các em đã quen thuộc. Có những con người xuất thân rất bình dị, đến từ những vùng đất xa xôi, nhưng lại mang trong mình một lòng yêu nước và ý chí thật đáng khâm phục.

Kan Lịch là một người như thế. Bà là một nữ du kích người Pa Cô, tham gia chiến đấu ở Trị – Thiên và lập nhiều chiến công trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Trong tài liệu, Kan Lịch được giới thiệu gắn với năm sinh 1943, là một trong những hình ảnh tiêu biểu cho phụ nữ dân tộc thiểu số trong chiến tranh.

Mỗi khi nhắc đến cái tên Kan Lịch, tôi lại nghĩ đến hình ảnh một người phụ nữ giữa núi rừng Trị – Thiên, nơi chiến tranh từng diễn ra vô cùng khốc liệt. Ở đó, lòng yêu nước không phải là một điều gì xa xôi, mà được thể hiện bằng những việc làm cụ thể, bằng sự lựa chọn đứng về phía quê hương trong những năm tháng khó khăn.

Một người phụ nữ nhỏ bé nhưng có ý chí lớn. Là một giáo viên tiểu học, tôi thường nói với học sinh rằng: sức mạnh của một con người không chỉ nằm ở vóc dáng hay hoàn cảnh, mà còn nằm ở ý chí và lòng quyết tâm. Câu chuyện về Kan Lịch giúp tôi càng tin vào điều đó. Sinh ra trong cộng đồng người Pa Cô, bà đã sống và chiến đấu trong một giai đoạn mà đất nước đứng trước những thử thách lớn. Trong hoàn cảnh ấy, Kan Lịch đã không đứng ngoài những biến động của thời đại. Bà lựa chọn hành động, lựa chọn góp sức mình cho cuộc kháng chiến.

Là một nữ du kích, Kan Lịch đã tham gia chiến đấu tại Trị – Thiên và lập nhiều chiến công trong kháng chiến chống Mỹ. Đối với tôi, điều đáng quý không chỉ nằm ở những chiến công ấy. Điều khiến câu chuyện về Kan Lịch trở nên đặc biệt chính là hình ảnh một người phụ nữ dân tộc thiểu số đã vượt qua nghịch cảnh để thực hiện trách nhiệm với quê hương, đất nước. Chiến tranh vốn đã khắc nghiệt. Với một người phụ nữ, những thử thách ấy càng đòi hỏi sự kiên trì, lòng dũng cảm và một ý chí mạnh mẽ. Kan Lịch đã cho thấy rằng: khi con người có niềm tin và trách nhiệm, họ có thể vượt qua những giới hạn tưởng chừng rất lớn của hoàn cảnh.

Khi lòng yêu nước không phân biệt dân tộc hay giới tính. Một điều tôi muốn học sinh của mình hiểu khi tìm hiểu về Kan Lịch là: đất nước Việt Nam được làm nên bởi rất nhiều dân tộc, nhiều vùng miền và nhiều thế hệ khác nhau. Kan Lịch là người Pa Cô. Nhưng tình yêu của bà dành cho quê hương, đất nước cũng chính là một phần trong tình yêu chung của dân tộc Việt Nam.

Từ miền núi Trị – Thiên, người phụ nữ ấy đã góp sức mình trong những năm tháng chiến tranh. Câu chuyện của bà cho chúng ta thấy rằng trong lịch sử, không có sự phân biệt giữa người ở miền xuôi hay miền ngược, giữa nam hay nữ khi đứng trước trách nhiệm với Tổ quốc. Mỗi người có thể đóng góp theo một cách khác nhau. Có người trực tiếp chiến đấu. Có người làm công tác liên lạc. Có người chăm lo hậu phương. Có người bảo vệ bản làng, quê hương. Nhưng tất cả đều có chung một điểm: không đứng ngoài những biến động của đất nước mà lựa chọn hành động vì cộng đồng. Đó cũng chính là bài học mà tôi muốn gửi đến những học sinh nhỏ của mình.

Bài học từ một nữ anh hùng dành cho học sinh hôm nay. Nếu kể câu chuyện về Kan Lịch cho học sinh, tôi sẽ không chỉ hỏi các em:

“Các em có nhớ Kan Lịch là ai không?”

Tôi muốn hỏi một câu khác:

“Nếu sống trong thời đại của Kan Lịch, em sẽ làm gì để bảo vệ quê hương?”

Có thể các em sẽ suy nghĩ rất lâu.

Bởi với những đứa trẻ hôm nay, chiến tranh đã trở thành một phần của lịch sử. Các em được đến trường trong hòa bình, được học tập, vui chơi và có những ước mơ cho tương lai. Nhưng chính vì được sống trong hòa bình, các em càng cần biết trân trọng những gì thế hệ trước đã đánh đổi để có được. Ngày hôm nay, học sinh không cần phải cầm súng để thể hiện lòng yêu nước. Lòng yêu nước có thể bắt đầu từ việc chăm chỉ học tập, biết đoàn kết với bạn bè, kính trọng thầy cô, yêu thương gia đình, giữ gìn môi trường, biết giúp đỡ những người xung quanh và có trách nhiệm với những việc mình làm. Nếu một em học sinh biết cố gắng vượt qua một bài toán khó, biết động viên người bạn đang buồn, biết nhặt một mẩu rác trong sân trường hay biết nói lời xin lỗi khi mình mắc lỗi, thì đó cũng là những bước nhỏ để hình thành một con người có trách nhiệm. Tôi tin rằng đó chính là cách gần gũi nhất để các em tiếp nối những phẩm chất đẹp mà thế hệ đi trước đã để lại.

Kan Lịch – một câu chuyện còn ở lại. Trong dòng chảy của lịch sử dân tộc, có những cái tên rất quen thuộc và cũng có những cái tên mà chúng ta cần chủ động tìm hiểu mới biết đến. Kan Lịch là một trong những cái tên như vậy. Câu chuyện của bà giúp chúng ta nhớ rằng phía sau những trang sử về cuộc kháng chiến chống Mỹ là biết bao con người đã góp sức mình. Trong đó có những người phụ nữ dân tộc thiểu số, những người đã thể hiện lòng yêu nước bằng sự kiên cường và những việc làm cụ thể.

Tài liệu giới thiệu Kan Lịch như một biểu tượng của phụ nữ dân tộc thiểu số trong chiến tranh và tinh thần kiên cường của đồng bào miền núi. Với tôi, đó không chỉ là một nhận xét về một nhân vật lịch sử. Đó còn là một lời nhắc nhở đối với những người làm giáo dục. Bởi mỗi bài học lịch sử nếu chỉ dừng lại ở việc ghi nhớ tên tuổi và sự kiện thì có thể sẽ nhanh chóng bị lãng quên. Nhưng nếu từ câu chuyện ấy, một đứa trẻ biết yêu quê hương hơn, biết trân trọng hòa bình hơn, biết sống có trách nhiệm hơn, thì lịch sử đã thật sự trở thành một bài học có ý nghĩa.

Kan Lịch đã sống và cống hiến trong thời đại của mình. Còn chúng ta đang sống trong một thời đại hòa bình.Vì vậy, cách tốt nhất để tưởng nhớ những người đi trước không chỉ là nhắc đến tên họ, mà còn là sống sao cho xứng đáng với những gì thế hệ trước đã vun đắp. Tôi muốn kể câu chuyện về Kan Lịch cho học sinh của mình bằng tất cả sự trân trọng ấy. Để các em biết rằng, giữa núi rừng Trị – Thiên năm xưa, đã từng có một người phụ nữ Pa Cô mang trong mình một ý chí mạnh mẽ. Để các em hiểu rằng: Dù là ai, đến từ đâu, chỉ cần có lòng yêu quê hương và tinh thần trách nhiệm, mỗi người đều có thể góp một phần sức mình làm nên những điều có ý nghĩa cho đất nước. Và có lẽ, đó chính là điều đẹp nhất mà câu chuyện về Kan Lịch còn muốn kể lại cho thế hệ hôm nay.