Kể chuyện chiến trường cho con cháu

Ông ơi, kể chuyện chiến trường đi!

Tôi thường cười rồi hỏi lại:

— Các cháu muốn nghe chuyện đánh giặc à?

Chúng đồng thanh:

— Có ạ! Nhưng kể chuyện thật của ông cơ.

Thế là tôi bắt đầu kể.

Đêm quê yên tĩnh. Gió từ biển thổi vào mát rượi. Trên đầu là bầu trời đầy sao, dưới sân là mấy đứa cháu mắt tròn xoe chờ đợi.

Tôi không kể ngay những trận đánh lớn.

Tôi kể về ngày đầu nhập ngũ, khi còn là chàng trai gầy gò rời cổng làng trong tiếng mẹ dặn dò. Tôi kể về chiếc ba lô bạc màu theo tôi suốt Trường Sơn, về những đêm mưa rừng ướt hết quần áo mà vẫn phải hành quân.

Đứa cháu út hỏi:

— Ông có sợ không?

Tôi im lặng một lúc rồi gật đầu:

— Có chứ. Người lính nào cũng biết sợ.

Nó ngạc nhiên:

— Thế sao ông vẫn đi?

Tôi xoa đầu nó:

— Vì bên cạnh ông còn có đồng đội, sau lưng là quê hương và gia đình.

Rồi tôi kể về anh Hòa, người tiểu đội trưởng hay hát dân ca Nghệ Tĩnh. Trong những đêm hành quân, anh thường hát nhỏ để anh em đỡ nhớ nhà.

Tôi kể về lần cả tiểu đội chia nhau một bi đông nước giữa ngày nắng gắt. Về bà mẹ ven đường mang nước chè ra cho bộ đội và nói: “Các con đi nhanh nhé, Sài Gòn đang chờ.”

Lũ cháu nghe im phăng phắc.

Đến đoạn kể về trận đánh cuối cùng, giọng tôi chậm lại. Tôi nói về tiếng súng, về khói bom và về khoảnh khắc anh Hòa ngã xuống khi mở đường cho đồng đội tiến lên.

Đứa cháu lớn khẽ hỏi:

— Ông có khóc không?

Tôi nhìn lên bầu trời đêm rồi đáp:

— Có. Nhưng lúc ấy chưa được khóc lâu, vì còn phải chiến đấu tiếp.

Cả đám im lặng.

Tôi không muốn con cháu chỉ thấy chiến tranh như trong phim ảnh. Tôi muốn chúng hiểu rằng chiến tranh không chỉ có chiến thắng, mà còn có mất mát, nhớ thương và những người mãi mãi không trở về.

Một lát sau, tôi kể sang chuyện vui hơn: chuyện lần đầu cày ruộng lại sau hòa bình, cày xiêu cả thửa ruộng khiến bà con cười ầm; chuyện đêm đầu tiên ngủ trong nhà mình mà cứ giật mình tìm khẩu súng bên cạnh.

Lũ cháu phá lên cười.

Tôi cũng cười theo.

Tiếng cười của trẻ con giữa sân nhà yên bình làm tôi thấy lòng nhẹ hẳn.

Đứa cháu út lại hỏi:

— Ông thích nhất chuyện nào trong đời lính?

Tôi nghĩ rất lâu rồi trả lời:

— Không phải trận đánh đâu. Ông nhớ nhất khoảnh khắc nghe tin miền Nam giải phóng và ngày về đến cổng làng, mẹ nhận ra ông qua giọng nói.

Nó ngồi sát lại gần tôi hơn.

Tôi nhìn từng khuôn mặt nhỏ dưới ánh đèn vàng và chợt thấy thời gian kỳ lạ thật. Ngày xưa chúng tôi bằng tuổi chúng nó thì đất nước còn chiến tranh. Còn hôm nay, chúng được lớn lên trong hòa bình, được đi học, được ngủ yên mỗi đêm.

Tôi bảo:

— Ông kể chuyện chiến trường không phải để các cháu thích đánh nhau. Ông kể để các cháu biết hòa bình quý thế nào.

Đứa cháu lớn gật đầu:

— Cháu hiểu rồi.

Tôi không biết nó hiểu hết đến đâu, nhưng tôi tin hạt giống của sự biết ơn đã được gieo xuống.

Đêm đã khuya. Mẹ chúng gọi vào ngủ. Lũ trẻ còn ngoái lại:

— Mai ông kể tiếp nhé!

Tôi cười:

— Ừ, mai ông kể tiếp.

Khi sân nhà đã vắng, tôi ngồi một mình nghe tiếng côn trùng và nghĩ đến những đồng đội năm xưa.

Có người không kịp có con, có cháu để ngồi kể chuyện dưới bầu trời hòa bình này.

Vì thế, mỗi lần kể cho con cháu nghe về chiến trường, tôi luôn cảm thấy mình đang kể không chỉ cho riêng mình, mà cho cả những người đã nằm lại.

Và tôi hiểu rằng:

Kể chuyện chiến trường cho con cháu không phải để giữ mãi ký ức chiến tranh, mà để truyền cho thế hệ sau lòng biết ơn, sự trân trọng hòa bình và niềm tự hào rằng đất nước hôm nay được xây bằng mồ hôi, nước mắt và tuổi trẻ của biết bao người đi trước.