Kẻ "đào tẩu" khỏi nhung lụa để làm bạn với thuốc nổ
Từ bỏ mức lương tương đương 22 lạng vàng mỗi tháng tại Paris để về rừng ăn cơm vắt, chế tạo vũ khí bằng những nguyên liệu "không tưởng" trong sự ngỡ ngàng của giới khoa học phương Tây.
Trước khi trở thành "ông vua vũ khí" của Việt Nam, Phạm Quang Lễ (tên thật của ông) là một trí thức thượng lưu tại Pháp với 3 bằng đại học danh giá. Ông có nhà lầu, xe hơi và một tương lai rạng rỡ tại các tập đoàn hàng không hàng đầu thế giới. Thế nhưng, năm 1946, khi gặp Hồ Chí Minh tại Paris, ông đã quyết định bỏ lại tất cả. Ông gói ghém hơn 1 tấn tài liệu kỹ thuật về vũ khí vào các hòm gỗ, dán nhãn "đồ dùng cá nhân" để mang về nước.
Giữa rừng già Việt Bắc, không máy móc hiện đại, không phòng thí nghiệm đạt chuẩn, ông cùng các cộng sự đã làm nên những điều không tưởng. Ông dùng vỏ chai bia, ống tuýp nước và thuốc nổ lấy từ bom chưa nổ của địch để chế tạo ra súng Bazooka và súng không giật (SKZ). Những loại vũ khí này sau đó đã làm kinh hoàng các binh đoàn xe tăng và lô cốt kiên cố của Pháp. Khi người Pháp nghe tin một kỹ sư từ Paris về rừng chế được Bazooka, họ không tin nổi vì ngay cả tại châu Âu, đó vẫn là công nghệ đỉnh cao. Trần Đại Nghĩa đã chứng minh rằng: Sức mạnh của một dân tộc không chỉ nằm ở kho vũ khí, mà nằm ở những bộ óc dám từ bỏ sự an nhàn cá nhân vì một lý tưởng lớn hơn.
