Kể về người đồng đội Liệt sĩ Đặng Văn Hoàng
Tháng Bảy năm nào cũng vậy, khi những nén hương tri ân được thắp lên để tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ, ông nội tôi lại lặng lẽ ngồi bên hiên nhà, ánh mắt hướng về con đường làng đã gắn bó với tuổi thơ của ông. Tôi biết, trong lòng ông đang nhớ về một người đồng đội đặc biệt - liệt sĩ Đặng Văn Hoàng (1947 – 1974), người con của xóm Vĩnh Long, xã Trung Lộc, tỉnh Nghệ An. Mỗi lần nhắc đến ông Hoàng, giọng ông luôn chậm lại, như sợ thời gian sẽ cuốn đi những ký ức đẹp nhất của một thời tuổi trẻ
Ông kể rằng, ông và ông Hoàng sinh ra và lớn lên trong cùng một xóm nhỏ. Tuổi thơ của hai người gắn liền với những cánh đồng lúa, những buổi chăn trâu và những con đường đất quanh co. Dù cuộc sống còn nhiều thiếu thốn nhưng tình cảm của những người dân quê luôn chân thành và đùm bọc lẫn nhau. Trong ký ức của ông, ông Hoàng là người hiền lành, sống chân thật, chăm chỉ lao động và luôn sẵn lòng giúp đỡ mọi người. Khi đất nước bước vào những năm tháng chiến tranh ác liệt, tiếng gọi của Tổ quốc đã thôi thúc biết bao thanh niên lên đường nhập ngũ. Ông nội và ông Hoàng cũng như bao người con của quê hương, mang theo khát vọng được góp sức bảo vệ đất nước. Ông bảo, ngày mọi người khoác ba lô rời quê lên đường nhập ngũ, cả xóm Vĩnh Long đứng kín đầu làng để tiễn mọi người lên đường. Trong ánh mắt của những người mẹ là niềm tự hào xen lẫn nỗi lo âu, còn những người lính trẻ chỉ biết mỉm cười để người ở lại yên lòng.
Những ngày đầu trong quân ngũ là chuỗi ngày rèn luyện đầy gian khổ. Từ những chàng trai chỉ quen với đồng ruộng, các ông phải học cách hành quân vượt núi, băng rừng, chịu đựng những cơn mưa rừng kéo dài và những bữa cơm vội giữa điều kiện thiếu thốn. Chính trong hoàn cảnh ấy, tình đồng đội càng trở nên thiêng liêng hơn bao giờ hết.
Ông nội vẫn nhớ như in hình ảnh ông Hoàng luôn quan tâm đến đồng đội. Ai mệt, ông động viên. Ai thiếu phần ăn, ông sẵn sàng sẻ chia. Có những đêm hành quân, cả đơn vị mệt lả sau nhiều giờ băng rừng, vậy mà ông Hoàng vẫn động viên mọi người cố gắng vì ngày chiến thắng không còn xa. Theo lời ông nội, ông Hoàng không phải người nói nhiều, nhưng những lời ông nói luôn khiến đồng đội thêm vững tin để vượt qua khó khăn. Rồi chiến tranh ngày càng khốc liệt. Trong một lần làm nhiệm vụ, đơn vị nhận tin ông Hoàng đã anh dũng hy sinh. Đó là cú sốc lớn đối với những người lính từng cùng ông sát cánh chiến đấu. Ông nội kể rằng, khoảnh khắc ấy ai cũng lặng người. Người đồng đội vừa còn cùng nhau chia sẻ từng ngụm nước, từng nắm cơm nay đã mãi mãi nằm lại nơi chiến trường. Nỗi đau ấy không thể diễn tả thành lời, nhưng những người ở lại hiểu rằng họ phải tiếp tục chiến đấu, tiếp tục hoàn thành nhiệm vụ để xứng đáng với sự hy sinh của đồng đội mình.
Chiến tranh kết thúc, ông nội may mắn trở về với quê hương, còn ông Hoàng thì mãi mãi dừng lại ở tuổi thanh xuân. Mỗi lần đi qua ngôi nhà cũ của gia đình ông Hoàng, lòng ông lại nghẹn lại. Ông bảo rằng điều khiến ông day dứt nhất là người đồng đội năm xưa đã không còn cơ hội trở về gặp lại cha mẹ, quê hương và những người thân yêu như lời hẹn trước ngày lên đường. Đã hơn nửa thế kỷ trôi qua, nhưng trong ký ức của ông nội, ông Hoàng vẫn là người bạn, người đồng đội sống nghĩa tình và giàu lòng yêu nước. Ông thường dặn con cháu rằng, hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng tuổi trẻ, bằng máu và bằng cả cuộc đời của biết bao người lính. Thế hệ hôm nay không còn phải cầm súng bảo vệ Tổ quốc như thế hệ cha anh, nhưng cần biết sống trung thực, có trách nhiệm, không ngừng học tập và cống hiến cho quê hương, đất nước. Đó là sự tri ân thiết thực nhất đối với những người đã ngã xuống.
Mỗi lần nghe ông kể chuyện, tôi càng thấm thía giá trị của hòa bình và hiểu rằng lịch sử không chỉ được ghi lại trong những trang sách, mà còn được lưu giữ trong ký ức của những người đã đi qua chiến tranh. Câu chuyện về ông Đặng Văn Hoàng mà ông nội kể cho tôi nghe không chỉ là ký ức về một người đồng đội, mà còn là bài học quý giá về lòng yêu nước, về tinh thần cống hiến và về sự hy sinh cao cả của những người lính Việt Nam. Những câu chuyện ấy sẽ mãi được truyền lại để nhắc nhở các thế hệ hôm nay và mai sau luôn biết trân trọng hòa bình, sống xứng đáng với sự hy sinh của các anh hùng liệt sĩ.
