Kéo pháo vào rồi lại kéo pháo ra – câu chuyện phía sau Điện Biên Phủ

Đầu năm 1954, khi quân Pháp xây dựng tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, họ tin rằng đây sẽ là một căn cứ quân sự đủ mạnh để nghiền nát lực lượng chủ lực của Việt Minh. Những cứ điểm được xây dựng liên hoàn giữa lòng chảo Điện Biên, có pháo binh, máy bay và hệ thống phòng ngự kiên cố. Để đối đầu với một tập đoàn cứ điểm như vậy, quân đội Việt Nam phải đưa pháo lớn vượt qua những dãy núi hiểm trở vào chiến trường. Đó là một nhiệm vụ tưởng như không thể.

Những khẩu pháo nặng hàng tấn được tháo rời, kéo bằng sức người qua những con đường núi dốc đứng. Có nơi không có đường, bộ đội phải mở đường giữa rừng. Có nơi pháo bị mắc lại giữa bùn đất, hàng trăm người phải cùng nhau kéo. Mỗi mét đường là một lần thử thách. Người kéo pháo vừa phải giữ cho khẩu pháo không trượt xuống vực, vừa phải bảo đảm bí mật trước máy bay trinh sát của đối phương.

Rồi một quyết định bất ngờ được đưa ra. Sau khi cân nhắc tình hình thực tế, Đại tướng Võ Nguyên Giáp quyết định thay đổi phương châm tác chiến từ “đánh nhanh, giải quyết nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”. Điều đó đồng nghĩa với việc những khẩu pháo đã mất rất nhiều công sức mới đưa được vào trận địa phải được kéo ra.

Đây là một nhiệm vụ còn khó khăn hơn lúc đưa pháo vào. Những người lính từng mất nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần đưa pháo vào lòng chảo Điện Biên giờ phải đưa chúng trở lại. Nhưng họ hiểu rằng một quyết định đúng có thể cứu hàng nghìn sinh mạng và quyết định kết quả của cả chiến dịch. Trong đêm tối, những đoàn người lại lặng lẽ kéo pháo ra khỏi trận địa.

Có những câu chuyện về sự hy sinh trong quá trình ấy đã trở thành biểu tượng. Tô Vĩnh Diện, một chiến sĩ thuộc lực lượng pháo binh, đã hy sinh khi lấy thân mình chèn pháo để ngăn khẩu pháo lao xuống vực trong lúc kéo pháo. Câu chuyện về ông được ghi lại như một trong những hình ảnh tiêu biểu của tinh thần hy sinh trong Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Sau khi pháo được đưa ra, quân đội Việt Nam tiếp tục chuẩn bị cho một chiến dịch dài ngày. Hàng vạn dân công, thanh niên xung phong và bộ đội tham gia vận chuyển lương thực, đạn dược, mở đường và xây dựng trận địa. Những chiếc xe đạp thồ được gia cố để chở hàng vượt qua những con đường rừng. Từ hậu phương đến Điện Biên là cả một tuyến vận tải khổng lồ được duy trì trong điều kiện vô cùng gian khổ.

Ngày 13/3/1954, chiến dịch bắt đầu. Sau 56 ngày đêm chiến đấu, ngày 7/5/1954, tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ hoàn toàn thất thủ. Chiến thắng ấy buộc Pháp phải ngồi vào bàn đàm phán và góp phần dẫn tới Hiệp định Genève năm 1954, chấm dứt chiến tranh ở Đông Dương.

Hơn 70 năm sau, khi nhìn lại Điện Biên Phủ, người ta thường nhớ đến những con số: 56 ngày đêm, những trận đánh lớn, chiến thắng ngày 7/5. Nhưng phía sau những con số ấy còn có những người lính kéo pháo trong đêm, những dân công gùi hàng qua núi, những thanh niên mở đường giữa bom đạn và những người đã không trở về.

Có lẽ câu chuyện “kéo pháo vào rồi lại kéo pháo ra” đặc biệt ở chỗ nó cho thấy chiến thắng không chỉ đến từ sức mạnh của vũ khí. Đôi khi, chiến thắng bắt đầu từ việc dám thay đổi một quyết định khi nhận ra điều đó là cần thiết, rồi hàng vạn con người cùng nhau thực hiện một nhiệm vụ tưởng như không thể.

Ngày hôm nay, đường lên Điện Biên đã thuận lợi hơn rất nhiều. Những khẩu pháo năm xưa nằm lại trong bảo tàng, những con đường chiến trường trở thành địa điểm tham quan. Nhưng giữa cuộc sống bình yên ấy, câu chuyện về những người từng kéo pháo trong đêm vẫn còn nguyên giá trị: có những điều chúng ta đang có hôm nay được xây nên từ mồ hôi, lòng can đảm và sự hy sinh của một thế hệ mà phần lớn đã không thể nhìn thấy ngày đất nước hòa bình.