Kết thúc Kỷ nguyên Bắc Thuộc

Ngô Quyền (898–944) là một trong những vị anh hùng dân tộc vĩ đại nhất trong lịch sử Việt Nam. Ông không chỉ là vị vua đầu tiên của nhà Ngô mà còn là người có công lao to lớn trong việc đánh bại quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng năm 938, chấm dứt hơn một nghìn năm Bắc thuộc và mở ra kỷ nguyên độc lập, tự chủ lâu dài cho dân tộc Việt Nam. Chiến thắng của ông được xem là một bước ngoặt lịch sử, đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển của quốc gia độc lập sau nhiều thế kỷ bị các triều đại phong kiến phương Bắc đô hộ.

Sau khi nhà Đường suy yếu vào đầu thế kỷ X, nhiều cuộc nổi dậy giành quyền tự chủ đã diễn ra ở nước ta. Đến thời Dương Đình Nghệ, đất nước giành được quyền tự chủ trên thực tế. Tuy nhiên, năm 937, Dương Đình Nghệ bị thuộc tướng Kiều Công Tiễn sát hại để cướp quyền. Lo sợ bị trừng phạt, Kiều Công Tiễn cầu cứu nhà Nam Hán. Đây là hành động mở đường cho quân Nam Hán đưa quân sang xâm lược nước ta một lần nữa.

Trước tình hình đó, Ngô Quyền – con rể của Dương Đình Nghệ và là một vị tướng tài giỏi – đã nhanh chóng tập hợp lực lượng để tiêu diệt Kiều Công Tiễn, đồng thời chuẩn bị đối phó với quân Nam Hán. Ông nhận thấy sông Bạch Đằng có thủy triều lên xuống rất thuận lợi cho việc phục kích. Từ đó, ông cho quân đóng những cọc gỗ lớn bịt sắt nhọn xuống lòng sông tại những vị trí hiểm yếu và bố trí lực lượng mai phục ở hai bên bờ.

Cuối năm 938, quân Nam Hán theo đường biển tiến vào cửa sông Bạch Đằng. Khi nước triều lên, Ngô Quyền cho thuyền nhẹ ra khiêu chiến rồi chủ động rút lui, nhử quân địch tiến sâu vào trận địa. Đến khi thủy triều xuống, những bãi cọc ngầm lộ ra khiến thuyền chiến của quân Nam Hán mắc cạn. Đúng thời cơ, quân ta từ nhiều hướng đồng loạt tấn công. Quân Nam Hán rơi vào thế bị động, đội hình tan vỡ, nhiều chiến thuyền bị đâm thủng và phá hủy. Chủ tướng Lưu Hoằng Tháo bị giết trận, quân Nam Hán đại bại và buộc phải rút quân về nước.

Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 có ý nghĩa vô cùng to lớn. Đây là lần đầu tiên một đội quân xâm lược hùng mạnh từ phương Bắc bị đánh bại hoàn toàn bằng nghệ thuật quân sự sáng tạo của người Việt. Chiến thắng đã chấm dứt hơn một nghìn năm Bắc thuộc, xóa bỏ ách đô hộ của các triều đại phong kiến phương Bắc, đồng thời mở ra thời kỳ độc lập, tự chủ lâu dài cho dân tộc. Từ đây, nhân dân Việt Nam có điều kiện xây dựng chính quyền riêng, phát triển văn hóa và khẳng định chủ quyền quốc gia.

Sau chiến thắng, năm 939, Ngô Quyền lên ngôi vua, chọn Cổ Loa làm kinh đô. Ông bắt tay vào việc xây dựng bộ máy nhà nước độc lập, củng cố quốc phòng và ổn định đời sống nhân dân. Mặc dù thời gian trị vì không dài, những quyết sách của ông đã đặt nền móng quan trọng cho các triều đại độc lập sau này như Đinh, Tiền Lê và Lý.

Công lao của Ngô Quyền không chỉ nằm ở tài cầm quân mà còn ở tầm nhìn chiến lược và ý chí bảo vệ độc lập dân tộc. Ông đã biết tận dụng địa hình, thủy triều và tinh thần chiến đấu của quân dân để tạo nên một chiến thắng mang tính quyết định. Nghệ thuật quân sự của ông trên sông Bạch Đằng trở thành bài học quý giá, được các thế hệ sau kế thừa và phát huy trong nhiều cuộc kháng chiến chống ngoại xâm.

Ngày nay, Ngô Quyền được nhân dân Việt Nam tôn kính là vị vua mở đầu thời kỳ độc lập sau hơn một thiên niên kỷ Bắc thuộc. Nhiều đường phố, trường học, di tích lịch sử và đền thờ mang tên ông để tưởng nhớ công lao to lớn đối với dân tộc. Hình ảnh Ngô Quyền mãi mãi là biểu tượng của lòng yêu nước, ý chí quật cường và khát vọng độc lập của dân tộc Việt Nam.

Có thể khẳng định rằng, chiến thắng Bạch Đằng năm 938 và sự nghiệp của Ngô Quyền là một trong những mốc son chói lọi nhất của lịch sử dân tộc. Công lao chấm dứt thời kỳ Bắc thuộc và mở ra kỷ nguyên độc lập, tự chủ của ông có ý nghĩa vô cùng to lớn, tạo nền tảng để Việt Nam phát triển thành một quốc gia độc lập và có chủ quyền trong suốt các thời kỳ lịch sử tiếp theo.