Nhà báo, Anh hùng liệt sĩ Phan Ngọc Hiển: Ngọn đuốc kiên trung nơi đất Mũi
Cuộc đời từ nhà giáo, nhà báo yêu nước đến người thủ lĩnh lãnh đạo Cuộc khởi nghĩa Hòn Khoai anh hùng của Anh hùng liệt sĩ Phan Ngọc Hiển – biểu tượng bất tử của vùng đất Cà Mau.
Anh hùng liệt sĩ Phan Ngọc Hiển sinh năm 1910 tại tỉnh Cần Thơ (nay thuộc TP. Cần Thơ), nhưng toàn bộ cuộc đời hoạt động và sự nghiệp hy sinh vẻ vang của ông lại gắn liền máu thịt với vùng đất Mũi Cà Mau. Sau khi tốt nghiệp Sư phạm, ông về dạy học tại Rạch Gốc (xã Tân Ân, huyện Ngọc Hiển, Cà Mau ngày nay). Nhìn thấy cảnh nhân dân lao động bị thực dân Pháp và bốt bốt bóp nghẹt, ông quyết định dùng tri thức để thức tỉnh quần chúng.
Ông bắt đầu làm báo, viết cho các tờ báo tiến bộ thời bấy giờ như Tự do, Nhành lúa. Bằng ngòi bút sắc bén, ông liên tục vạch trần tội ác của chính quyền colonial và kêu gọi lòng yêu nước của tầng lớp trí thức, nông dân. Chính qua những bài viết và năm tháng bám dân dạy học, ông đã được tổ chức Đảng phát hiện, kết nạp và giao nhiệm vụ gây dựng phong trào cách mạng tại vùng rừng Mũi Cà Mau. Năm 1940, khi Trung ương Đảng phát động Khởi nghĩa Nam Kỳ, đồng chí Phan Ngọc Hiển được giao nhiệm vụ trực tiếp lãnh đạo Chi bộ Hòn Khoai và chỉ huy cuộc khởi nghĩa tại hòn đảo chiến lược này. Đêm 13/12/1940, dưới sự chỉ huy mưu lược và quyết đoán của ông, lực lượng cách mạng đã đánh chiếm đồn Hòn Khoai, tiêu diệt tên sếp đồn, thu toàn bộ vũ khí mà không tốn một giọt máu của nghĩa quân.
Chiến thắng Hòn Khoai trở thành tiếng súng mở màn, cổ vũ mạnh mẽ phong trào đấu tranh của quân dân Nam Bộ. Sau chiến thắng, trên đường đưa lực lượng trở về đất liền tiếp tục chiến đấu, đoàn của ông gặp sự cố vỡ xuồng và bị địch bao vây, bắt giữ tại rạch Khai Luông. Tại nhà tù của thực dân Pháp, dù chịu nhiều trận đòn tra tấn dã man và các chiêu trò dụ dỗ, Phan Ngọc Hiển cùng các đồng chí của mình vẫn giữ vững tấm lòng son sắt với Đảng. Ông thẳng thắn tuyên bố trước tòa án kẻ thù: "Chúng tôi là những người cộng sản, chúng tôi chiến đấu vì độc lập của Tổ quốc!"
Sáng ngày 12/7/1941, thực dân Pháp đưa ông và các đồng chí ra bắn tại thị xã Cà Mau. Trước giây phút hy sinh, khi bị kẻ thù bịt mắt, ông đã gạt phắt dây bịt và hô vang các khẩu hiệu cách mạng, giữ trọn khí tiết của người cộng sản kiên trung ở tuổi 31. Tấm gương hy sinh anh dũng của Phan Ngọc Hiển đã trở thành ngọn đuốc soi đường cho các thế hệ thanh niên Cà Mau. Tên của ông không chỉ được vinh danh trong sách sử mà còn được trân trọng đặt cho tên huyện cực Nam Tổ quốc – huyện Ngọc Hiển, cùng nhiều trường học, đường phố trên khắp cả nước.
