Khai sinh tờ báo "Suối Reo" bên dòi bọ ngục tối
Trong các phòng giam tập thể của Nhà tù Sơn La, thực dân Pháp không cho tù nhân bất kỳ một phương tiện giải trí nào, kể cả một mảnh giấy, một cây bút cũng bị cấm tuyệt đối. Chúng muốn biến họ thành những cái xác không hồn, cách ly hoàn toàn với thế giới bên ngoài.
Thế nhưng, vào mùa xuân năm 1941, ngay trong lòng ngục tối, tờ báo viết tay mang tên "Suối Reo" đã chính thức ra đời. Tên gọi "Suối Reo" mang một ý nghĩa rất thơ mộng: Mặc dù bị giam cầm trong hang hùm ngục tối, nhưng tinh thần của những người cộng sản sẽ như dòng suối ngàn, luôn reo vui, trong mát và chảy mãi không bao giờ cạn.
Để làm ra một số báo, các chiến sĩ phải chuẩn bị cực kỳ công phu và mạo hiểm:
Kiếm giấy: Các đồng chí làm nhiệm vụ dọn dẹp vệ sinh đã bí mật nhặt nhạnh từng mảnh giấy gói hàng, giấy bao thuốc lá của bọn giám ngục vứt ra thùng rác đem về vuốt phẳng. Về sau, nhờ cảm hóa được một người thư ký tòa sứ Pháp, ta đã bí mật tuồn được những tờ giấy học sinh vào trong.
Chế mực: Họ lấy than củi từ bếp nấu ăn của nhà tù, giã thật nhỏ, rây qua lớp vải màn sờn, rồi trộn với nước cơm hoặc vài giọt dầu luyn bôi trơn xích xe của lính gác để tạo thành một thứ mực đen lánh, không bị phai.
Ngòi bút: Được mài nhọn từ những mảnh tôn rỉ hoặc những chiếc gai tre găm vào tay khi đi lấy củi.
Mỗi tháng một số, tờ báo "Suối Reo" chỉ to bằng bàn tay nhưng được trình bày rất đẹp, có cả mục Xã luận, mục Thơ ca, và đặc biệt là mục "Cười vỡ xà lim" chuyên châm biếm những vần thơ, câu chuyện hài hước về sự ngu ngốc, hèn nhát của bọn cai ngục Pháp và chúa đất địa phương.
Đêm đến, dưới ánh sáng leo lét của những ngọn nến làm từ mỡ lợn ăn thừa, các tù nhân ngồi quây quần lại thành vòng tròn. Một người đại diện sẽ đọc nhỏ (đọc thì thầm) tờ báo cho cả phòng nghe. Tiếng cười khúc khích, những ánh mắt lấp lánh niềm tin vang lên át đi tiếng xích cùm sắt lạch cạch dưới chân. Tờ báo nhỏ ấy đã tiếp thêm một thứ sức mạnh tinh thần vô song, biến những người tù gầy gộc, ốm yếu thành những chiến sĩ kiên cường, sẵn sàng chờ ngày phá cũi sổ lồng để làm nên cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945 lịch sử.
