KHĂN RẰN TRÊN NÚI RỪNG TÂY BẮC: KÝ ỨC VỀ ĐOÀN THANH NIÊN XUNG PHONG MIỀN NAM TẬP KẾT RA BẮC NĂM 1954

KHĂN RẰN TRÊN NÚI RỪNG TÂY BẮC:
KÝ ỨC VỀ ĐOÀN THANH NIÊN XUNG PHONG MIỀN NAM TẬP KẾT RA BẮC NĂM 1954

Lời hẹn hai năm và hành trình dâng hiến cả thanh xuân

Mùa thu năm 1954, sau Hiệp định Genève, hàng vạn người con ưu tú của miền Nam bước xuống những chuyến tàu tập kết rời bến Cao Lãnh (Đồng Tháp), Chắc Băng, Sông Đốc (Cà Mau) để hướng về phương Bắc. Trong dòng người lưu luyến chia tay với lời hẹn “hai năm trở về”, có một lực lượng đặc biệt mang theo nhiệt huyết sục sôi của tuổi trẻ Nam Bộ: các đội viên Thanh niên xung phong (TNXP) miền Nam.

Chuyến tàu viễn dương đưa họ cập bến Sầm Sơn (Thanh Hóa). Rời xa miền Tây sông nước, quen chân đất áo bà ba, những chàng trai, cô gái tuổi mười tám đôi mươi bước vào một mặt trận mới không tiếng súng nhưng muôn vàn gian khổ: công cuộc khôi phục và kiến thiết miền Bắc xã hội chủ nghĩa.

Giây phút lưu luyến chia tay bên bờ sông Ông Đốc năm 1954 với niềm tin son sắt vào ngày hội ngộ non sông.

Cái rét cắt da cắt thịt của mùa đông xứ Bắc lần đầu tiên đón nhận những chiếc khăn rằn Nam Bộ. Không kịp bỡ ngỡ trước khí hậu và thổ nhưỡng khắc nghiệt, các đơn vị TNXP miền Nam nhanh chóng bắt tay vào những đại công trình trọng điểm quốc gia:

Thứ nhất, mở đường xuyên qua vách đá Tây Bắc: Họ có mặt tại các cung đèo hiểm trở trên tuyến Hòa Bình – Suối Rút, vượt dốc Pha Đin, thông đường lên Điện Biên, Lai Châu. Dưới cái lạnh thấu xương, những bàn tay vốn chỉ quen chèo xuồng, tát mương đã bạt núi, xẻ đá, làm nên những tuyến đường huyết mạch phục vụ tái thiết kinh tế và giữ vững phên dậu biên cương.

Thứ hai, hàn gắn mạch máu giao thông: Góp sức thần tốc khôi phục tuyến đường sắt Hà Nội – Mục Nam Quan (Lạng Sơn), nối liền hậu phương lớn miền Bắc với tuyến viện trợ quốc tế; bảo đảm giao thông thông suốt từ Hải Phòng về Thủ đô.

Thứ ba, đại công trường Bắc Hưng Hải: Trên đại công trình thủy nông biểu tượng của miền Bắc lúc bấy giờ, tinh thần hăng hái, chất phóng khoáng, dạn dày nắng gió của người lính trẻ Nam Bộ đã trở thành ngọn cờ đầu trong các phong trào thi đua lao động sản xuất.

Nỗi nhớ quê hương, nỗi nhớ cha mẹ, bờ dừa, ruộng lúa phương Nam da diết được nén chặt thành từng nhát cuốc xới đất, từng mét đường rải đá. Lời hứa “hai năm” dần kéo dài thành một thập kỷ, hai thập kỷ trường kỳ.

Sức trẻ phương Nam hòa cùng khí thế kiến thiết đất nước trên những công trình kiến thiết xã hội chủ nghĩa miền Bắc thập niên 1950.

“Đi B” đánh Mỹ và ngày khải hoàn

Khi đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh xâm lược, miền Nam quằn quại trong bom đạn, lý tưởng của những người con TNXP tập kết lại một lần nữa bùng cháy. Không ít cựu TNXP sau những năm tháng tôi luyện trên các công trường miền Bắc đã viết đơn bằng máu, tình nguyện mang ba lô ngược đường Trường Sơn “đi B”, trực tiếp cầm súng giải phóng quê hương mình.

Nhiều người mãi mãi nằm lại nơi cánh rừng già dọc dãy Trường Sơn; nhiều người trở về mang trên mình thương tật; và cũng có những người ở lại cống hiến trọn đời trong các nhà máy, trường học, nông trường, trở thành những hạt giống đỏ gieo mầm cho ngày thống nhất.

Chiếc huy hiệu TNXP ngả màu thời gian, chiếc khăn rằn sờn chỉ hay cuốn nhật ký công trường năm ấy nay đã trở thành những kỷ vật vô giá, minh chứng cho một thế hệ sẵn sàng gác lại tuổi xuân vì sự toàn vẹn của giang sơn.

Tượng đài bất tử trong lòng thế hệ hôm nay

Hơn bảy thập kỷ đã trôi qua kể từ mùa thu tập kết lịch sử 1954, những cô cậu TNXP Nam Bộ phơi phới tuổi đôi mươi ngày ấy nay đều đã bước vào tuổi xưa nay hiếm, nhiều bác, nhiều chú đã về với đất mẹ. Nhưng ký ức về những bàn chân không mỏi, về tinh thần “Đâu cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên” của Đội TNXP miền Nam tập kết ra Bắc vẫn mãi là ngọn lửa rực sáng.

Họ chính là gạch nối thiêng liêng tạc nên dáng hình độc lập, nhắc nhở thế hệ hôm nay sống trọn vẹn, trách nhiệm và xứng đáng với thanh xuân của những người đi trước.