Kháng chiến chống Pháp

Kháng chiến chống Pháp 9 năm rồi đến 10 năm chống Mỹ ở miền Bắc đã để lại trong lòng tôi những dấu ấn sâu nặng của một làng quê gian nan mà anh dũng. Tôi chưa là một thành viên của đội du kích thiếu niên làng Minh Lệ nhưng ngọn lửa mà bác Hoàng Hữu Thanh và Hoàng Ngọc Khởi đã thắp lên trong lòng tôi như một bông hoa đỏ gắn lên ngực trái của cuộc đời để sau đó tôi nhập ngũ trở thành anh Bộ đội Cụ Hồ.-

Trong những kỷ niệm của cuộc đời có lẽ tôi không bao giờ quên ký ức của một thời non trẻ, năm 1949. Năm đó, tôi vừa tròn 11 tuổi, còn anh Khởi đã là 16 tuổi. Tôi nhớ như in buổi đầu tiên đi giao nhiệm vụ cùng anh Khởi thì gặp địch. Đêm đó, làng tôi có đám giỗ của nhiều nhà vì bị chìm đò. Hai anh em nắm tay nhau cùng đi. Đến ngã tư nhà ông Vợng thì thấy mấy bà mẹ xách đèn dầu đi tới. Không ai chào ai, người nào đi đường nấy. Đến cửa ông Doạnh thì chúng tôi gặp ngay một tốp lính “bảo vệ”.

Năm bảy tên chĩa súng vào chúng tôi. Một thằng rít trong cổ họng giọng khét lẹt: “Chúng mày đi đâu? Thiếu niên du kích phải không?” Không đợi anh Khởi trả lời, hắn dùng báng súng đánh vào lưng làm anh ngã sấp xuống gốc tre. Một thằng đội mũ lưỡi trai cúi sát mặt tôi. Giọng hắn the thé: “Mày là Việt Minh con phải không?”. Bốp bốp… Hắn tát tôi mấy cái làm tôi ngã đè lên lưng anh Khởi. Mấy phút sau, chúng tôi ngồi dậy, hai anh em dìu nhau luồn qua vườn ông Khảnh, tiếp đến vườn rau ông Têu rồi đến góc sân cụ Chề.

Một cảnh tượng làm tôi hết sức ngạc nhiên. Trên bàn thờ khói nhang nghi ngút, phía dưới là mấy chục người im lặng không ai chào hỏi, gian nhà vắng lặng đến rợn người. Anh Khởi vẫy tay xin gặp anh Choát (Hoàng Hữu Thanh). Anh Khởi báo có lính “bảo vệ” tới, một số rút xuống hầm bí mật còn mọi người theo nạp tre thoát ra ngoài. Sau này, tôi mới biết đó là hội nghị phối hợp giữa Tiểu đoàn 418 với du kích Minh Lệ để đánh đồn hương vệ Hòa Ninh (có ông Kiểm Tếnh người làng làm nội ứng ra mở cửa đồn). Chính đêm đó, anh Luyếnh đã bị bọn giặc bắn chết.

Năm tháng qua đi, dù cho vật đổi sao dời, bao sự việc có thể đi vào quên lãng, nhiều người có thể không còn nhớ có một đội du kích thiếu niên làng Minh Lệ, nhưng với chúng tôi, những nhân chứng vẫn còn sống không bao giờ được quên. Làng Minh Lệ đã từng có một đội du kích thiếu niên đứng cạnh cha anh ta đánh giặc giữ làng, giữ nước.