Kháng chiến Nam Bộ làm thất bại kế hoạch “đánh nhanh, thắng nhanh” của thực dân Pháp

Kháng chiến Nam Bộ làm thất bại kế hoạch “đánh nhanh, thắng nhanh” của thực dân Pháp

Cuộc kháng chiến của quân và dân Nam Bộ trong những ngày đầu chống thực dân Pháp xâm lược lần thứ hai đã đi vào lịch sử dân tộc như một minh chứng hùng hồn cho ý chí bảo vệ độc lập, tự do. Thực tiễn ấy được khẳng định rõ tại hội thảo khoa học “Nam Bộ kháng chiến – Ý chí bảo vệ độc lập, tự do và bài học lịch sử” tổ chức tại TP Hồ Chí Minh.

Phát biểu tại hội thảo, Nguyễn Tân Cương, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, nhấn mạnh: dù 15 tháng kháng chiến không phải là quãng thời gian dài, nhưng cuộc chiến đấu ở Nam Bộ và cực Nam Trung Bộ đã tạo tiền đề quan trọng cho việc hình thành đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện, lâu dài, đồng thời làm lộ rõ những quy luật của chiến tranh cách mạng trong điều kiện lịch sử mới.

Tiếng súng mở đầu ở Sài Gòn – Chợ Lớn

Dưới sự lãnh đạo của Trung ương Đảng, đứng đầu là Hồ Chí Minh, cùng vai trò chỉ đạo trực tiếp của Xứ ủy, Ủy ban Nhân dân và Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ, quân và dân miền Nam đã nhất tề đứng lên khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược.

Đêm 22 rạng sáng 23/9/1945, được sự hậu thuẫn của quân Anh, quân Pháp nổ súng đánh chiếm nhiều mục tiêu trọng yếu ở Sài Gòn. Gần như ngay lập tức, nhân dân và lực lượng vũ trang thành phố đồng loạt vùng dậy chiến đấu, quyết tâm giữ vững nền độc lập vừa giành được chưa đầy một tháng.

Theo đánh giá của Thứ trưởng Nguyễn Tân Cương, mặc dù tương quan lực lượng hết sức chênh lệch, quân dân Nam Bộ vẫn khiến đối phương không thể thực hiện được âm mưu “đánh nhanh, thắng nhanh”, buộc quân Pháp rơi vào thế bị động ngay từ những ngày đầu.

Sức mạnh toàn dân làm nên thế trận

Nhắc lại thời khắc lịch sử ấy, Trần Lưu Quang, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy TP Hồ Chí Minh, khẳng định: chiến công của quân và dân Nam Bộ trong những ngày đầu kháng chiến đã khắc sâu vào lịch sử dân tộc, trở thành biểu tượng của tinh thần “đi trước, về sau” của miền Nam.

Thực hiện lệnh của Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ, nhân dân Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định tổng đình công, bãi thị, chợ đóng cửa, xe điện ngừng chạy, nhà máy điện, nhà máy nước bị phá hoại. Vòng vây quân sự kết hợp với vòng vây kinh tế đã khiến quân Pháp hoàn toàn bất ngờ. Kế hoạch chiếm trọn Nam Bộ chỉ trong 3 tuần của địch nhanh chóng bị phá sản. Tiếng súng Nam Bộ kháng chiến vang lên đã chấn động cả nước.

Quyết định lịch sử tại đường Cây Mai

Sáng sớm 23/9/1945, trong khi tiếng súng vẫn nổ ở nhiều nơi, Xứ ủy và Ủy ban Nhân dân, Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ họp khẩn tại một ngôi nhà trên đường Cây Mai (nay là Nguyễn Trãi, Quận 5). Cuộc họp có sự tham gia của các đồng chí Trần Văn Giàu, Ung Văn Khiêm, Phạm Ngọc Thạch, Huỳnh Văn Tiểng…, cùng đại diện Trung ương là Hoàng Quốc Việt.

Hội nghị thống nhất phát động ngay cuộc kháng chiến toàn dân, đồng thời điện báo xin chỉ thị Trung ương. Ngay trong đêm, Lời kêu gọi kháng chiến của Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ do Trần Văn Giàu soạn thảo được thông qua, in ấn và nhanh chóng lan tỏa khắp Sài Gòn, Chợ Lớn, Gia Định rồi chuyển gấp về các tỉnh.

Hậu phương cả nước hướng về Nam Bộ

Tại Hà Nội, sau khi nhận được điện báo, Chủ tịch Hồ Chí Minh triệu tập khẩn cấp Hội nghị Thường vụ Trung ương Đảng tại Bắc Bộ Phủ. Trung ương nhất trí với quyết tâm kháng chiến của Nam Bộ, quyết định thành lập các đơn vị Nam tiến và tăng cường cán bộ cho chiến trường phía Nam.

Ngày 26/9/1945, qua Đài Tiếng nói Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho đồng bào Nam Bộ, khẳng định ý chí sắt đá của Đảng, Chính phủ và toàn dân cả nước sát cánh cùng miền Nam ruột thịt.

Một mốc son mở đầu kháng chiến trường kỳ

Ngày 23/9/1945 đã đi vào lịch sử với tên gọi Ngày Nam Bộ kháng chiến – mốc mở đầu cho cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp lần thứ hai, kéo dài 9 năm gian khổ nhưng thắng lợi vẻ vang. Từ Nam Bộ, ngọn lửa kháng chiến bùng lên, hun đúc tinh thần toàn dân tộc, góp phần quyết định làm nên thắng lợi của cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc sau này.