Khát khao độc lập

Cựu binh Nguyen Dang Phat kể tiếp với tôi: “Tin tức thời đó khẳng định đây là cuộc chiến vì độc lập dân tộc. Toàn thể người dân đều muốn đứng lên bảo vệ Tổ quốc. Tất cả mọi người đều muốn giúp nhân dân miền Nam và mong được chứng kiến ngày non sông thu về một mối.”

Ông Do Xuan Sinh, 66 tuổi, từng công tác trong Cục Quân nhu, đã đặt cuộc chiến tranh chống Mỹ trong bối cảnh lịch sử dài lâu của Việt Nam chống lại can thiệp của ngoại bang, từ cuộc chiến với người Trung Quốc trong 1.000 năm (thời kỳ Bắc thuộc từ trước công nguyên kéo dài đến năm 938 sau Công nguyên), cho đến các cuộc chiến tranh khác. “Mọi người Việt đều hiểu rằng Đảng Cộng sản đã giúp Việt Nam giành được độc lập từ Pháp. Sau đó trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, Đảng lại giúp chúng tôi giành độc lập một lần nữa”.

Một cựu nhà báo chiến trường tên là Tran Van Thuy cho biết, hồi đó, người dân xếp hàng để mua báo đảng và tụ tập quanh các loa phóng thanh để ngóng tin tức.

Nguyen Dai Co Viet, một giáo sư của Đại học Quốc gia Việt Nam, nói với tôi: “Nước chúng tôi bị xâm lăng, và chúng tôi phải chiến đấu để bảo vệ đất nước”.

Sang ngày 1/5/1975, ông Vinh và 6 người khác ăn mừng chiến thắng bằng một bữa liên hoan. Họ đã góp chung tem phiếu để mua một cân thịt bò. Bữa ăn độn thêm nhiều đậu phụ. Họ không có nồi nấu, nên đã đổ nước vào các hộp sữa bột và đun sôi thịt bên trong, “cứ như là món lẩu ý”.

Anh trai ông Vinh không còn nữa. Thi hài của ông vẫn chưa tìm thấy, tương tự như nhiều trường hợp khác trong khoảng 300.000 người lính đã ngã xuống. Hiện một số kênh truyền hình của nhà nước vẫn phát đều đặn tên tuổi và di ảnh của các liệt sĩ cùng với thông tin liên lạc của người thân đang muốn tìm và quy tập phần mộ của họ.