Khát vọng rực sáng giữa bóng tối" – Bức chân dung vẽ bằng máu và hành trình phi thường của họa sĩ chiến trường Lê Duy Ứng

Có những bức tranh được vẽ bằng cọ và màu, nhưng cũng có những tác phẩm được khắc họa bằng chính máu, nước mắt và một niềm tin bất diệt. Câu chuyện về họa sĩ, cựu chiến binh Lê Duy Ứng là một bản hùng ca như thế – một bản hùng ca không chỉ vang lên giữa tiếng bom đạn mà còn lặng lẽ tỏa sáng trong suốt những năm tháng hòa bình.

Tháng 9 năm 1971, khi đang là sinh viên năm thứ ba trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội, chàng thanh niên Lê Duy Ứng gác lại giá vẽ và những giấc mơ nghệ thuật dang dở để khoác ba lô lên đường nhập ngũ. Ông trở thành chiến sĩ trinh sát, họa sĩ chiến trường, mang theo một lời thề giản dị: "Ghi lại trung thực nhất hơi thở của cuộc chiến đấu bảo vệ Tổ quốc". Hàng ngàn bức ký họa đã ra đời ngay dưới giao thông hào, ghi lại nụ cười, ánh mắt và cả những sự hy sinh thầm lặng của đồng đội.

Nhưng khoảnh khắc định mệnh và bi tráng nhất trong cuộc đời người lính ấy lại diễn ra vào bình minh ngày 28 tháng 4 năm 1975, ngay trước thềm cửa ngõ Sài Gòn. Khi đoàn xe tăng của ta đang dũng mãnh tiến công căn cứ Nước Trong, chiếc xe tăng mang số hiệu 847 mà Lê Duy Ứng đi cùng trúng đạn pháo địch. Ông bị thương nặng, hỏng hoàn toàn hai mắt.

Giữa khoảnh khắc ngã gục xuống tháp pháo, ngỡ rằng bản thân sẽ vĩnh viễn nằm lại chiến trường ngay trước ngày toàn thắng, người chiến sĩ ấy đã làm một việc khiến lịch sử phải nghiêng mình. Bằng chút sức lực cuối cùng, trong màn đêm đặc quánh của đôi mắt vừa mù lòa, ông dùng ngón tay quệt chính dòng máu đang tuôn chảy từ mắt mình để vẽ lên nắp túi xách bức chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh. Dưới bức huyết họa, ông nắn nót dòng chữ: "Ánh sáng niềm tin / Con nguyện theo Bác trọn đời". Bức tranh ấy không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật, mà là lời tuyên thệ cuối cùng của một người lính trước lằn ranh sinh tử.

Nhưng cuộc đời đã không cướp đi sinh mệnh của ông, dù lấy đi ánh sáng. Đất nước hòa bình, Lê Duy Ứng trở về với tấm thẻ thương binh hạng 1/4 và một thế giới hoàn toàn tăm tối. Với một họa sĩ, mất đi đôi mắt dường như là dấu chấm hết cho mọi khát vọng. Đã có những lúc tận cùng của sự tuyệt vọng, nhưng phẩm chất của một người lính Cụ Hồ không cho phép ông gục ngã.

Nếu không thể nhìn đời bằng đôi mắt, ông sẽ cảm nhận thế giới bằng đôi tay và trái tim. Từ hội họa, ông kiên cường chuyển sang điêu khắc. Bằng sự mường tượng và ký ức mãnh liệt về những năm tháng hoa lửa, những ngón tay chai sạn của người thương binh mù đã nhào nặn nên hàng ngàn bức tượng, hàng ngàn tác phẩm nghệ thuật tri ân đồng đội và quê hương. Đôi mắt không còn ánh sáng, nhưng các tác phẩm của ông lại chói lọi khát vọng sống, khát vọng hòa bình và tình yêu con người vô bờ bến.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng mỗi lần chạm tay vào những bức tượng do chính Lê Duy Ứng điêu khắc, người ta như thấy lại cả một thời đại anh hùng. Ông đã chứng minh một chân lý giản dị: Sức mạnh vĩ đại nhất không nằm ở vũ khí, mà nằm ở niềm tin và ý chí kiên cường của con người.

Một người lính để lại đôi mắt nơi chiến trường, nhưng đã thắp lên một ngọn đuốc rực rỡ soi đường cho thế hệ trẻ. Bóng tối có thể che phủ tầm nhìn, nhưng không bao giờ dập tắt được ánh sáng của lòng yêu nước và khát vọng cống hiến trọn đời.