KHẨU CỐI 60MM TRONG MÀN SƯƠNG SÔNG NẬM NA

Rạng sáng ngày 17 tháng 2 năm 1979, giữa núi rừng biên giới Phong Thổ, tỉnh Lai Châu, người lính trẻ Lê Văn Kim lần đầu bước vào một trận chiến đấu thực sự. Trong màn sương mù dày đặc bao phủ khu vực sông Nậm Na, chú nhận được mệnh lệnh sử dụng khẩu cối 60mm, loại vũ khí mà trước đó chú chưa từng được trực tiếp huấn luyện. Chính trong hoàn cảnh ấy, những kiến thức quân sự ban đầu và sự bình tĩnh của người chỉ huy đã giúp chú hoàn thành nhiệm vụ giữa tiếng súng đạn dữ dội.

Năm 1978, khi mới mười bảy tuổi rưỡi, chú Kim lên đường nhập ngũ. Sau ba tháng huấn luyện tại bản Trường Trăn, xã Chăn Nưa, huyện Mường Lay, tỉnh Lai Châu, chú được điều động lên mặt trận Phong Thổ, làm nhiệm vụ bảo vệ khu vực biên giới.

Trong thời gian huấn luyện, chú được học những kiến thức cơ bản về bộ binh và sử dụng một số loại vũ khí. Đáng chú ý, chú từng được huấn luyện sử dụng súng cối 82mm và trực tiếp thực hành bắn đạn thật. Tuy nhiên, đối với khẩu cối 60mm, chú chưa từng trải qua một khóa huấn luyện riêng.

Những kiến thức ấy tưởng chừng chỉ mới dừng lại ở thao trường, nhưng không lâu sau đã trở thành hành trang để chú đối mặt với chiến trường.

Rạng sáng ngày 17 tháng 2 năm 1979, quân Trung Quốc mở cuộc tiến công vào lãnh thổ Việt Nam trên toàn tuyến biên giới phía Bắc. Phong Thổ là một trong những địa bàn diễn ra chiến sự ác liệt.

Theo lời kể của chú Kim, khoảng 2 giờ sáng hôm ấy, những tiếng pháo đầu tiên đã vang lên giữa cái lạnh của vùng núi biên giới. Những người lính trẻ chưa từng trải qua chiến đấu, trong đó có chú, ban đầu còn tưởng tiếng pháo là sấm chớp.

Nhưng sự bỡ ngỡ ấy nhanh chóng nhường chỗ cho thực tế khốc liệt của chiến trường.

Trong một tình huống giao tranh tại khu vực ruộng bậc thang, chú Kim đã suýt trúng đạn khi một viên đạn của đối phương xuyên qua bộ quân phục rộng thùng thình, đi sát thân người và làm cháy xém ngón tay. May mắn thoát chết, chú vớ được một khẩu AK giữa lúc trận đánh vẫn đang diễn ra.

Ngay sau đó, người Chính trị viên ra lệnh cho chú:

"Thằng Kim lên lấy khẩu cối 60!"

Đó là một mệnh lệnh bất ngờ đối với người lính mới bước vào trận đầu.

Chú Kim chưa từng trực tiếp sử dụng khẩu cối 60mm trong huấn luyện. Nhưng nhờ đã được học và thực hành với cối 82mm, chú có những kiến thức cơ bản để tiếp cận loại vũ khí này.

Trong hoàn cảnh chiến đấu khẩn trương, không có thời gian để bỡ ngỡ hay chần chừ, chú nhanh chóng chấp hành mệnh lệnh của chỉ huy.

Theo hồi ức của chú, khi ấy đã vào khoảng 4 giờ sáng.

Khu vực sông Nậm Na chìm trong màn mây mù dày đặc. Tầm nhìn bị hạn chế nghiêm trọng, đến mức chú không thể quan sát rõ mục tiêu bằng mắt thường. Địa hình núi rừng vốn phức tạp, nay lại bị che phủ bởi sương mù, khiến việc xác định vị trí đối phương càng trở nên khó khăn.

Trong tình thế đó, người Chính trị viên trực tiếp hướng dẫn chú xác định cự ly mục tiêu khoảng 300 mét.

Chú Kim thực hiện nhiệm vụ theo chỉ dẫn của người chỉ huy, dựa vào những kiến thức đã được huấn luyện để sử dụng khẩu cối 60mm.

Hai quả đạn cối lần lượt được bắn đi.

Giữa màn sương dày đặc, những tiếng nổ vang lên từ phía mục tiêu. Do khoảng cách tương đối gần, chú Kim nghe tiếng nổ rất rõ.

Theo lời chú kể, dựa vào âm thanh và kinh nghiệm đã được học, chú tin rằng những quả đạn đã rơi trúng khu vực mục tiêu được chỉ định. Tuy nhiên, vì sương mù che khuất tầm nhìn, chú không thể trực tiếp quan sát điểm rơi hay xác nhận kết quả tác chiến.

Với một người lính trẻ lần đầu ra trận, việc vận hành được khẩu cối chưa từng được huấn luyện trực tiếp là một thử thách không nhỏ. Nhưng ngay trong lúc ấy, điều khiến chú lo lắng không chỉ là khả năng hoàn thành nhiệm vụ mà còn là số lượng đạn còn lại.

Sau khi bắn, chú Kim kiểm tra cơ số đạn và nhận thấy chỉ còn hơn 30 quả.

Giữa một trận đánh mà tình hình đối phương chưa rõ ràng, con số ấy khiến chú không khỏi lo ngại.

Chú đã báo cáo tình hình đạn dược với người chỉ huy, bởi nếu đối phương tiếp tục tiến gần, trong khi việc tiếp tế chưa kịp thực hiện, đơn vị có thể rơi vào tình trạng thiếu đạn để duy trì hỏa lực phòng thủ.

Nỗi lo ấy cho thấy người lính trẻ không chỉ tập trung vào những phát bắn trước mắt mà còn bắt đầu ý thức được trách nhiệm bảo đảm khả năng chiến đấu lâu dài của trận địa.

Trước đó không lâu, chú Kim vẫn chỉ là một thanh niên có vóc người nhỏ bé, nặng khoảng 44–45kg, khoác trên mình bộ quân phục số 5 rộng thùng thình. Chú chưa từng trải qua một trận đánh thực sự, chưa từng đối diện với những tình huống sinh tử mà chiến trường đặt ra.

Vậy mà chỉ trong vài giờ đầu tiên của cuộc chiến, chú đã phải đối mặt với hỏa lực đối phương, thoát chết trong gang tấc rồi tiếp tục nhận nhiệm vụ sử dụng một loại vũ khí chưa được thực hành trực tiếp.

Đằng sau việc hoàn thành nhiệm vụ ấy là vai trò quan trọng của công tác huấn luyện và sự chỉ huy của những cán bộ có kinh nghiệm. Kiến thức về súng cối 82mm đã giúp chú có nền tảng ban đầu, còn sự hướng dẫn trực tiếp của Chính trị viên là điểm tựa để chú thực hiện nhiệm vụ giữa chiến trường nhiều biến động.

Màn sương trên sông Nậm Na sáng hôm đó không chỉ gây trở ngại cho việc quan sát và chiến đấu, mà còn che khuất những diễn biến phức tạp đang xảy ra giữa các đơn vị trên trận địa. Đó là một trong những điều khiến chú Kim không thể quên khi nhớ lại buổi sáng đầu tiên của cuộc chiến.

Gần nửa thế kỷ trôi qua, những chi tiết về khẩu cối 60mm, cự ly 300 mét, hai quả đạn được bắn đi và hơn 30 quả đạn còn lại vẫn được chú Kim nhắc đến trong hồi ức. Những con số tưởng chừng nhỏ bé ấy lại gắn với một thời khắc đặc biệt trong cuộc đời người lính.

Giữa màn sương mù sông Nậm Na, người lính trẻ Lê Văn Kim đã vượt qua sự bỡ ngỡ của trận đầu, vận dụng những điều được huấn luyện và chấp hành mệnh lệnh để tiếp tục cùng đồng đội giữ vững trận địa biên cương.