Khau Cuội – Nơi Đại tướng Võ Nguyên Giáp chuẩn bị những chiến dịch lớn

Sau Chiến thắng Việt Bắc Thu – Đông năm 1947, cuộc kháng chiến của nhân dân ta bước sang một giai đoạn mới. Quân đội ta ngày càng trưởng thành, nhiều đơn vị chủ lực được thành lập, đòi hỏi công tác chỉ huy phải được tổ chức chặt chẽ và khoa học hơn. Để bảo đảm bí mật và thuận lợi trong lãnh đạo, Bộ Tổng Tư lệnh chọn khu vực Khau Cuội, thuộc ATK Định Hóa, làm nơi ở và làm việc của Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong một thời gian dài.

Khau Cuội nằm giữa núi rừng Việt Bắc, được bao bọc bởi những cánh rừng xanh và các dãy núi nối tiếp nhau. Địa hình kín đáo, có nhiều đường liên lạc đến các cơ quan Trung ương và các hướng chiến trường, rất thuận lợi cho việc chỉ huy quân sự.

Nơi ở của Đại tướng chỉ là một căn nhà sàn nhỏ dựng bằng gỗ rừng, mái lợp lá cọ. Bên trong có một chiếc bàn làm việc, vài chiếc ghế mộc, giá sách và tấm bản đồ quân sự treo trên vách. Chính tại căn nhà giản dị ấy, ngày ngày Đại tướng cùng các cán bộ Bộ Tổng Tư lệnh nghiên cứu tình hình chiến trường, đọc báo cáo từ các đơn vị và xây dựng kế hoạch tác chiến.

Mỗi buổi sáng, sau khi nhận các báo cáo từ các chiến trường, Đại tướng dành nhiều thời gian làm việc với các cán bộ tham mưu. Trên chiếc bàn gỗ luôn trải những tấm bản đồ quân sự với các ký hiệu về đường hành quân, vị trí đóng quân của địch và ta. Những cuộc trao đổi thường diễn ra rất sôi nổi nhưng cũng hết sức thận trọng, bởi mỗi quyết định đều liên quan trực tiếp đến tính mạng của hàng nghìn chiến sĩ.

Đại tướng luôn nhắc các cán bộ:

"Muốn đánh thắng, trước hết phải nắm chắc tình hình."

Vì vậy, mọi thông tin từ các đơn vị đều được kiểm tra, đối chiếu kỹ lưỡng trước khi đưa ra quyết định. Bên cạnh việc chuẩn bị lực lượng, Đại tướng còn đặc biệt quan tâm đến công tác hậu cần. Người thường xuyên trao đổi với các cơ quan phụ trách vận tải, lương thực, quân y để bảo đảm bộ đội có đủ điều kiện chiến đấu lâu dài.

Không chỉ chăm lo công việc quân sự, Đại tướng còn sống rất gần gũi với cán bộ và nhân dân địa phương. Những lúc rảnh, ông cùng cán bộ tăng gia sản xuất, trồng rau, chăm sóc vườn cây hoặc trò chuyện với đồng bào các dân tộc trong vùng. Đồng bào ATK luôn dành cho Đại tướng sự kính trọng và hết lòng giúp đỡ, bảo vệ cơ quan Bộ Tổng Tư lệnh.

Từ Khau Cuội, nhiều kế hoạch tác chiến quan trọng đã được chuẩn bị, góp phần tạo nên thắng lợi của các chiến dịch lớn như Chiến dịch Biên giới năm 1950, Chiến dịch Tây Bắc năm 1952, Chiến dịch Thượng Lào năm 1953 và đặc biệt là quá trình chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954.

Ngày nay, Di tích Khau Cuội là một trong những điểm đến tiêu biểu của Khu di tích quốc gia đặc biệt ATK Định Hóa. Đến đây, du khách có thể hình dung về những ngày tháng Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng Bộ Tổng Tư lệnh làm việc không quản ngày đêm để xây dựng những kế hoạch quân sự làm thay đổi cục diện cuộc kháng chiến.