Khẩu ĐKZ trong trận Phú Lợi

Thực hiện Chỉ thị của Bộ Chính trị “nhanh chóng đánh thẳng vào sào huyệt cuối cùng của địch, đập tan sức đề kháng cuả địch, kết hợp chặt chẽ giữa tiến công và nổi dậy giải phóng hoàn toàn thành phố Sài Gòn - Gia Định”, Quân đoàn 1 có nhiệm vụ tiến công trên hướng bắc Sài Gòn, phối hợp với Quân đoàn 2,3,4 và Đoàn 232, đồng loạt tiến công, phá vỡ tuyến phòng thủ vòng ngoài của địch xung quanh Sài Gòn. Trung tuần tháng 4/1975, tại cánh đồng Đồng Xoài, Bộ Tư lệnh Quân đoàn 1 giao nhiệm vụ cho các đơn vị thuộc Sư đoàn 312; tăng cường thêm lực lượng cho Sư đoàn gồm 1 đại đội xe tăng, 1 đại đội xe thiết giáp, 1 trung đội súng phun lửa, 1 trung đoàn pháo phòng không, 6 trung đội du kích, 2 tiểu đoàn địa phương, 2 tiểu đoàn pháo binh. Nhiệm vụ của Sư đoàn 312 là tấn công và tiêu diệt căn cứ Phú Lợi, ngăn chặn không cho Sư đoàn 5 ngụy co cụm hay tháo chạỵ về Sài Gòn; tiêu diệt tiểu đoàn Bảo An 306; tiến đánh Lai Khê, Bến Cát trên trục đường 13,14,15. Trong hệ thống các cứ điểm này, Phú Lợi là căn cứ vững chắc nhất, xung quanh có nhiều tầng chướng ngại, nhiều bãi mìn chống tăng, chống bộ binh và hàng chục lớp rào dây thép gai. Đại đội 12, Trung đoàn 165 khi tiến đánh sào huyệt Phú Lợi nhận được sự trợ giúp của đại đội xe tăng. Trên tất cả các hướng, các mũi bộ binh và pháo binh khẩn trương cho trận đánh tiêu diệt Phú Lợi. Đêm ngày 29 rạng sáng ngày 30/4, chỉ huy Sư đoàn tiếp tục tăng cường pháo binh cho lực lượng tiến công nhằm xóa sổ căn cứ Phú Lợi trong vòng một đêm. Được sự chi viện kịp thời, chính xác, bộ đội ta tiến công mạnh mẽ, đánh bại sự phản kháng của địch. Trong trận đánh này, địch bố trí 50 khẩu pháo 105mm và 175mm, bắn phá dữ dội vào các chốt của ta trên quốc lộ 13,14. Bên cạnh đó, chúng còn huy động 70 xe tăng, thiết giáp các loại từ Lai Khê để phá các chốt chặn của ta. Lúc này, ta bí mật ém quân, dùng súng AK, B40, ĐKZ tấn công Sư đoàn 5 ngụy đang di chuyển từ Lai Khê. Tướng Lê Nguyên Vĩ, Tư lệnh Sư đoàn 5 ngụy chỉ đạo quân tăng cường phòng thủ các Thị xã và căn cứ Phú Lợi, tiếp tục chi viện cho Phú Lợi để chia cắt Quân đoàn 1. Đến lúc này, tướng địch vẫn khẳng định: “Sư đoàn 312 chưa thể làm gì được đâu”, còn quân lính tiếp tục hét vang “tử thủ giữ Phú Lợi”. Khoảng 6 giờ sáng 30/4, quân ta đồng loạt nổ súng vào Phú Lợi và các căn cứ công binh khác của địch. Đại đội trưởng Đại đội 12 Phạm Tiến Rồng đã dũng cảm, mưu trí tận dụng các rãnh hào, ụ súng, dùng súng ĐKZ bắn trực tiếp phá hủy 2 xe tăng của địch. Lúc này, nhiều lính Sư đoàn 5 ngụy sợ hãi bỏ chạy, 15 xe tăng liều chết vượt chốt chạỵ về tiểu khu Bình Dương nhưng bị quân ta ngăn chặn quyết liệt. Các đơn vị phối thuộc cùng Sư đoàn 312 bao vây Phú Lợi trên tất cả các hướng; bộ binh, xe tăng, pháo binh khẩn trương chuẩn bị cho trận đánh xóa sổ Phú Lợi. Trận đánh diễn ra rất ác liệt. Xe tăng của ta yểm trợ cho bộ binh tiến lên, địch từ các cao điểm sử dụng pháo bắn thẳng xuống. Quân địch kháng cự quyết liệt, nhiều xe tăng của ta bị súng chống tăng M72 của địch bắn trúng. Ngay lập tức, Đại đội trưởng Phạm Tiến Rồng cùng đồng đội nhanh chóng vượt qua các lô cốt, sử dụng súng ĐKZ tiêu diệt 6 hỏa điểm của địch.
Khẩu ĐKZ của đại đội 12, trung đoàn 165, sư đoàn 312
trong chiến dịch Hồ Chí Minh Trong trận đánh, dù bị thương cánh tay phải nhưng anh vẫn kiên cường bám trụ, tiến lên phía trước cùng đồng đội tiêu diệt kẻ thù. Quân địch điên cuồng chống trả, nã những đợt mưa đạn pháo vào quân ta. Chúng sử dụng xe tăng M48 ngăn chặn hướng mở cửa của ta nhưng chiếc xe này đã bị đồng chí Phạm Tiến Rồng dùng khẩu ĐKZ bắn cháy. Các loại hỏa lực bắn thẳng của ta lần lượt phá tan các ụ súng, lô cốt, hầm ngầm của địch, lực lượng tiến công của ta áp đảo trên các hướng. Quân địch trong căn cứ không tổ chức phản kháng được. Lúc này, xe pháo của địch ùn tắc dày đặc trên các mặt đường. Mất Đường số 13, 14, Phú Lợi bị cô lập hoàn toàn, không còn đường cho binh lính co cụm hay tháo chạy về Sài Gòn. Đúng 10 giờ 5 phút ngày 30/4, từ 3 hướng Đông, Bắc, Nam, Trung đoàn 165 phối hợp với dân quân địa phương đánh chiếm các mục tiêu như Khu Bộ Tư lệnh, tiểu khu Phú Lợi, khu Gia Binh, làm chủ hoàn toàn Phú Lợi. Quân ta tiêu diệt 44 tên địch, bắt sống 510 tên (trong đó có 1 Đại tá, tiểu khu trưởng), thu 01 khẩu pháo 175mm (vua chiến trường), 03 xe tăng, 02 khẩu pháo 155mm, 05 khẩu pháo 105mm và rất nhiều phương tiện chiến tranh của địch. Riêng khẩu ĐKZ của Đại đội 12, Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 165 trong trận đánh này đã tiêu diệt 03 xe tăng, 06 hỏa điểm, góp phần quan trọng phá vỡ tuyến phòng thủ mạnh của quân ngụy, tạo bàn đạp vững chắc để các lực lượng Sư đoàn 312 thực hành bao vây, chia cắt, cô lập, tiến tới tiêu diệt và làm tan rã hoàn toàn Sư đoàn 5 ngụy, không cho chúng cơ hội co cụm về Sài Gòn. Bên cạnh đó, Sư đoàn 312 cũng phối hợp chặt chẽ với các lược lượng vũ trang địa phương tiến công và nổi dậy, giải phóng hoàn toàn tỉnh Bình Dương, chặn đứt một mắt xích quan trọng trong tuyến tử thủ phía Bắc Sài Gòn của địch, tạo điều kiện cho Trung đoàn 48, Sư đoàn 320, Quân đoàn 1 nhanh chóng tiến đánh Bộ Tổng Tham mưu ngụy, góp phần vào chiến thắng chung của quân và dân ta trong hiến dịch Hồ Chí Minh. Khẩu ĐKZ trong trận đánh Phú Lợi là kỷ vật gắn liền với chiến công của đồng chí Phạm Tiến Rồng nói riêng và Quân đoàn 1 nói chung. Đây là minh chứng cho truyền thống “đánh giỏi, bắn trúng” của cán bộ chiến sỹ Trung đoàn “Thành Đồng biên giới” hai lần vinh dự được tặng thưởng anh hùng. Khẩu ĐKZ là một hiện vật có giá trị của Bảo Tàng Quân đoàn 1, góp phần tuyên truyền, giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau.Dương Thị Thao - Bảo tàng Quân đoà