KHẨU PHÁO VÀ MỘT QUYẾT ĐỊNH TRONG TÍCH TẮC

Lịch sử đôi khi được tạo nên trong những khoảnh khắc rất ngắn. Một quyết định được đưa ra trong vài giây có thể trở thành câu chuyện được kể lại qua nhiều thế hệ. Đối với Tô Vĩnh Diện, khoảnh khắc ấy diễn ra trên con đường kéo pháo vào trận địa Điện Biên Phủ. Một khẩu pháo mất thăng bằng, một dây tời bị đứt và một người chiến sĩ đã lựa chọn hành động. Chiến dịch Điện Biên Phủ là một chiến dịch lớn của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Để chuẩn bị cho chiến dịch, quân đội ta phải huy động một lực lượng lớn và đưa pháo vào khu vực chiến đấu. Nhưng địa hình Tây Bắc khiến nhiệm vụ này vô cùng khó khăn. Pháo phải được kéo qua núi rừng bằng sức người. Theo tư liệu của Bộ Quốc phòng, con đường kéo pháo dài khoảng 15km và có nhiều đoạn dốc, hẹp, hiểm trở. Tô Vĩnh Diện tham gia đội kéo pháo. Những ngày ấy, người lính phải phối hợp chặt chẽ với đồng đội để từng bước đưa pháo qua địa hình. Đối với mỗi khẩu pháo, sự an toàn là yêu cầu quan trọng. Nếu pháo mất thăng bằng trên dốc, không chỉ pháo có thể bị hư hại mà người kéo pháo cũng có thể gặp nguy hiểm. Khi đoàn kéo pháo đến dốc Chuối, một quả đạn nổ gần đó khiến dây tời bị cắt. Khẩu pháo lập tức mất thăng bằng và quay ngang. Tô Vĩnh Diện đã phản ứng rất nhanh. Anh bám vào càng pháo để điều khiển, nhưng không thể giữ được. Trong tình thế ấy, anh quyết định lấy thân mình chèn bánh pháo. Hành động ấy đã giữ khẩu pháo lại. Nhưng người chiến sĩ đã hy sinh. Khi nhìn lại khoảnh khắc ấy, điều đáng chú ý là Tô Vĩnh Diện không có thời gian chuẩn bị cho một hành động được lịch sử ghi nhớ. Anh chỉ có một khoảng thời gian rất ngắn để lựa chọn. Và lựa chọn của anh xuất phát từ trách nhiệm với nhiệm vụ. Đó chính là điểm làm nên giá trị của câu chuyện. Trong những năm tháng chiến tranh, mỗi người lính đều phải đối diện với những hoàn cảnh mà sự bình tĩnh và quyết đoán có ý nghĩa đặc biệt. Tô Vĩnh Diện đã thể hiện phẩm chất ấy. Anh đã bảo vệ khẩu pháo, bảo vệ công sức của đồng đội và góp phần bảo đảm nhiệm vụ kéo pháo tiếp tục. Sau này, câu chuyện của anh được ghi lại trong nhiều tài liệu lịch sử. Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam và các cơ quan báo chí, truyền thông khi giới thiệu về Điện Biên Phủ vẫn nhắc đến Tô Vĩnh Diện như một tấm gương tiêu biểu của tinh thần hy sinh. Hình ảnh ấy cũng được các nghệ sĩ tái hiện. Tác phẩm “Tô Vĩnh Diện chèn pháo” của Dương Hướng Minh là một trong những tác phẩm tiêu biểu về sự hy sinh của người chiến sĩ trong hành trình kéo pháo. Điều đó cho thấy sức sống lâu dài của câu chuyện. Một hành động diễn ra trong thời chiến đã trở thành một biểu tượng văn hóa và lịch sử. Hôm nay, khi nhìn lại, chúng ta không chỉ nhớ về sự hy sinh của một cá nhân. Chúng ta nhớ đến hàng vạn người đã góp sức cho chiến thắng Điện Biên Phủ. Tô Vĩnh Diện là một trong những gương mặt tiêu biểu nhất của lực lượng ấy. Câu chuyện của anh nhắc nhở thế hệ hôm nay về giá trị của sự quyết đoán, trách nhiệm và tinh thần vì tập thể. Những điều ấy không chỉ có ý nghĩa trong chiến tranh mà còn có giá trị trong cuộc sống hòa bình. Mỗi người, ở vị trí của mình, đều có thể học được từ người chiến sĩ năm xưa một điều: khi trách nhiệm đặt trước mắt, cần biết hành động bằng tất cả khả năng và sự tận tâm của mình.