Khẩu sơn pháo trên đồi E

Phùng Văn Khầu sinh năm 1930, là người dân tộc Nùng, quê ở Cao Bằng. Mồ côi cha mẹ từ nhỏ, năm lên 8 tuổi ông phải đi ở để kiếm sống. Cách mạng Tháng Tám mở ra một cuộc đời khác đối với người thiếu niên nghèo ấy. Năm 16 tuổi, Phùng Văn Khầu làm liên lạc, sau đó công tác trong lực lượng công an. Tháng 12/1949, ông xung phong nhập ngũ và được biên chế vào Trung đoàn 675 pháo binh. Từ đó, ông gắn bó với những khẩu pháo và từng bước trưởng thành qua nhiều chiến dịch. Đến Chiến dịch Điện Biên Phủ, Phùng Văn Khầu là Khẩu đội trưởng Khẩu đội 1, Đại đội 755, Trung đoàn 675, Đại đoàn 351.

Trong chiến dịch, khẩu đội của Phùng Văn Khầu sử dụng sơn pháo 75mm. Đây là loại pháo có thể tháo rời để vận chuyển bằng sức người, rất phù hợp với địa hình rừng núi nhưng cũng đòi hỏi những người lính phải có sức khỏe, kỹ thuật và sự phối hợp rất cao. Khi đến Điện Biên Phủ, đơn vị ông được giao nhiệm vụ chiến đấu trên hướng đồi E. Những khẩu pháo được đưa vào trận địa trong điều kiện khó khăn, phải ngụy trang kỹ để tránh máy bay và pháo binh đối phương phát hiện. Từ những vị trí ấy, các chiến sĩ pháo binh phải quan sát trận địa, xác định mục tiêu và nhanh chóng đưa pháo vào trạng thái sẵn sàng chiến đấu.

Ngày 23/4/1954, một tình huống đặc biệt xảy ra. Máy bay Pháp tập trung ném bom vào chiến hào bộ binh ta. Trong lúc đó, một số khẩu pháo 105mm của quân Pháp ở khu vực Mường Thanh và Hồng Cúm kéo ra khỏi công sự để chuẩn bị chi viện cho bộ binh phản kích. Từ đồi E, Phùng Văn Khầu phát hiện mục tiêu và lập tức cho khẩu đội quay nòng pháo. Ông cùng đồng đội nhanh chóng triển khai bắn. Những phát đạn từ khẩu sơn pháo 75mm đánh vào trận địa pháo đối phương. Pháo địch sau đó bắn trả dữ dội khiến cả khu vực đồi E chìm trong khói bụi.

Nhưng đây chỉ là một trong nhiều lần khẩu đội của Phùng Văn Khầu phải chiến đấu trong điều kiện nguy hiểm. Trận địa pháo thường xuyên trở thành mục tiêu của máy bay và pháo binh Pháp. Những người lính phải liên tục quan sát, sửa chữa pháo, chuyển vị trí và tiếp đạn. Trong chiến đấu, chỉ một sơ suất cũng có thể khiến cả khẩu đội bị đối phương phát hiện. Phùng Văn Khầu không chỉ trực tiếp chỉ huy mà còn cùng anh em thực hiện mọi công việc. Khi cần vận chuyển pháo, ông cùng khiêng. Khi cần đưa đạn tới trận địa, ông cùng làm. Khi pháo bị hư hỏng, ông cùng đồng đội sửa chữa để nhanh chóng đưa trở lại chiến đấu.

Điều đặc biệt trong cách chiến đấu của khẩu đội Phùng Văn Khầu là sự chủ động và khả năng phối hợp với bộ binh. Những khẩu sơn pháo không chỉ bắn vào các mục tiêu cố định mà còn phải nhanh chóng chuyển hướng khi tình hình trên trận địa thay đổi. Có lúc mục tiêu là trận địa pháo đối phương, có lúc là công sự hoặc vị trí tập trung quân. Mỗi lần nhận được yêu cầu chi viện, khẩu đội phải xác định mục tiêu và khai hỏa trong thời gian rất ngắn. Chính sự chính xác và linh hoạt ấy đã giúp khẩu đội nhiều lần hoàn thành nhiệm vụ, hỗ trợ bộ binh giữ vững trận địa và tiến công.

Chiến đấu ở Điện Biên Phủ không chỉ là cuộc đối đầu giữa những lực lượng lớn. Ở từng quả đồi, từng chiến hào, từng khẩu pháo đều có những con người trực tiếp chịu đựng bom đạn. Phùng Văn Khầu và các chiến sĩ trong khẩu đội đã trải qua những ngày thiếu thốn, căng thẳng và liên tục đối mặt với hỏa lực của đối phương. Nhưng họ vẫn duy trì hoạt động của khẩu pháo cho đến khi chiến dịch kết thúc. Những chiến công của khẩu đội góp phần vào thắng lợi chung của pháo binh và toàn bộ chiến dịch.

Sau Chiến thắng Điện Biên Phủ, Phùng Văn Khầu tiếp tục phục vụ trong quân đội và tham gia các chiến trường khác. Ông sau này còn chiến đấu ở nhiều địa bàn trong các cuộc kháng chiến. Nhưng khi nhắc đến cuộc đời binh nghiệp của ông, trận đánh tại đồi E trong Chiến dịch Điện Biên Phủ vẫn là một dấu ấn đặc biệt. Năm 1956, Phùng Văn Khầu được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông tiếp tục sống và công tác trong quân đội cho đến khi nghỉ hưu. Ông qua đời năm 2021.

Câu chuyện Phùng Văn Khầu có một điểm rất khác so với những câu chuyện về người lính trực tiếp xung phong đánh chiếm cứ điểm. Đó là câu chuyện về một khẩu đội pháo và những con người đứng phía sau khẩu pháo. Để một phát đạn có thể đến đúng mục tiêu, cần có người quan sát, người tính toán, người thao tác, người tiếp đạn và người chỉ huy. Mỗi người giữ một vị trí nhưng cùng hướng đến một mục tiêu. Nếu một mắt xích không hoàn thành nhiệm vụ, cả khẩu đội có thể không thực hiện được yêu cầu chiến đấu.

Hình ảnh Phùng Văn Khầu trên đồi E vì thế không chỉ là hình ảnh của một khẩu đội trưởng gan dạ. Đó còn là hình ảnh của những người lính pháo binh đã biến những khẩu pháo nặng nề thành sức mạnh hỗ trợ trực tiếp cho bộ binh. Trong điều kiện vũ khí còn hạn chế, họ đã chiến đấu bằng kỹ thuật, kinh nghiệm, sự sáng tạo và tinh thần quyết tâm. Những khẩu sơn pháo 75mm trên đồi E đã góp một phần vào sức mạnh chung của quân đội Việt Nam tại Điện Biên Phủ.

Từ một cậu bé mồ côi phải đi ở từ năm 8 tuổi, Phùng Văn Khầu đã trở thành người chiến sĩ pháo binh và là một trong những Anh hùng của Chiến dịch Điện Biên Phủ. Trên đồi E, giữa những trận pháo kích dữ dội, ông cùng đồng đội vẫn giữ vững khẩu pháo, từng phát đạn góp phần tạo nên sức mạnh của trận địa. Câu chuyện ấy nhắc chúng ta rằng phía sau một chiến thắng lớn luôn có những con người âm thầm giữ từng vị trí, từng khẩu súng và từng nhiệm vụ cho đến cùng.