KHI CÁI CHẾT Ở RẤT GẦN VÀ LÒNG CAN ĐẢM Ở RẤT SÂU

Ông từng nói với em một câu rất giản dị:
“Ra chiến trường rồi, không ai là không sợ chết.”

Câu nói ấy khiến em suy nghĩ rất lâu. Bởi trước giờ, em vẫn tưởng rằng những người lính năm xưa đều là những con người gan góc, không biết sợ hãi. Nhưng qua lời ông kể, em mới hiểu: can đảm không phải là không sợ, mà là dám bước tiếp dù biết cái chết đang ở rất gần.

Ông em – Nguyễn Đức Tấng, sinh năm 1954, quê ở thôn Thọ Vân, xã Bắc Thụy Anh, tỉnh Hưng Yên – từng trải qua những năm tháng chiến tranh ác liệt nhất trên tuyến đường Trường Sơn. Ở đó, cái chết không phải là điều gì xa xôi, mà luôn hiện diện trong từng nhịp thở, từng bước chân, từng chuyến xe lăn bánh giữa rừng sâu.

Ông kể rằng có những ngày, máy bay địch quần thảo từ sáng đến tối. Bom nổ liên hồi, mặt đất rung chuyển, cây rừng đổ rạp. Người lính không kịp suy nghĩ nhiều, chỉ biết lao vào hầm trú ẩn, hoặc chạy về phía an toàn trong gang tấc. Có lúc, chỉ chậm một bước thôi, bom đã rơi ngay sau lưng.

Cái chết ở rất gần, gần đến mức người ta không còn thời gian để hoảng loạn. Mỗi khi bom nổ, ông chỉ kịp nghĩ: “Mình còn sống là còn phải làm nhiệm vụ.” Nghĩ xong, lại đứng dậy, phủi đất cát trên người, tiếp tục công việc như chưa có chuyện gì xảy ra.

Nhưng không phải lúc nào cũng may mắn. Ông đã tận mắt chứng kiến những người đồng đội của mình ngã xuống. Có người vừa mới nói chuyện vài phút trước, chỉ sau một tiếng nổ đã không còn. Không có thời gian để khóc, không có thời gian để tiễn đưa, bởi chiến tranh không chờ ai thương tiếc.

Có những đêm, khi đơn vị phải di chuyển trong bóng tối để tránh máy bay, ông lái xe đi giữa rừng sâu, xung quanh chỉ là một màu đen đặc quánh. Chỉ cần bật đèn sai thời điểm, hoặc phát ra tiếng động quá lớn, cả đoàn xe có thể trở thành mục tiêu. Trong khoảnh khắc ấy, cái chết không cần bom đạn, mà có thể đến từ một quyết định sai lầm rất nhỏ.

Ông bảo, những lúc như vậy, tim đập mạnh đến mức tưởng chừng có thể nghe thấy. Tay nắm chặt vô lăng, mồ hôi ướt đẫm lưng áo, nhưng không ai được phép dừng lại. Phía trước là nhiệm vụ, phía sau là đồng đội, là hậu phương đang chờ từng chuyến hàng ra tiền tuyến.

Chính trong những khoảnh khắc cận kề cái chết ấy, lòng can đảm của người lính được hun đúc. Không ai hô hào, không ai ra lệnh phải can đảm. Sự can đảm đến rất tự nhiên, bởi nếu không can đảm, người ta sẽ không thể bước tiếp.

Ông nói rằng, có những lúc sợ hãi đến tột cùng, nhưng chỉ cần nhìn thấy đồng đội vẫn đứng vững, vẫn tiếp tục làm việc, nỗi sợ trong ông lại lùi xuống. Giữa chiến tranh, lòng can đảm không phải của riêng một người, mà được lan truyền từ người này sang người khác.

Cái chết gần đến mức người lính không dám hứa hẹn điều gì với tương lai. Họ không dám nghĩ xa, chỉ dám nghĩ đến hôm nay, đến việc hoàn thành nhiệm vụ trước mắt. Mỗi ngày còn sống là một ngày quý giá, mỗi lần vượt qua hiểm nguy là thêm một lần tự nhủ: “Mình còn phải cố gắng.”

Có lần, sau một trận bom lớn, ông và vài người sống sót ngồi lại bên nhau trong hầm trú ẩn. Không ai nói gì, chỉ nghe tiếng thở nặng nề. Trong khoảnh khắc im lặng ấy, ông chợt nhận ra rằng, mình đang sống trong ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết. Nhưng chính điều đó khiến ông càng quyết tâm hơn: nếu còn sống, thì phải sống cho xứng đáng.

Lòng can đảm của người lính không phải là điều gì cao siêu. Đó là việc vẫn ra đường sửa chữa hố bom khi biết máy bay có thể quay lại. Là việc vẫn lái xe xuyên đêm dù biết chỉ cần một quả bom rơi đúng lúc là không còn cơ hội. Là việc vẫn cười với đồng đội dù trong lòng đầy lo lắng.

Chiến tranh đã dạy ông rằng, con người chỉ thực sự hiểu mình can đảm đến đâu khi bị đẩy vào hoàn cảnh khắc nghiệt nhất. Và chính trong hoàn cảnh ấy, nhiều người lính bình thường đã trở nên phi thường.

Ngày hòa bình lập lại, ông trở về quê hương, mang theo thân thể nguyên vẹn, nhưng trong lòng vẫn còn đó những ký ức không thể xóa nhòa. Cái chết không còn ở gần như trước, nhưng lòng can đảm thì vẫn ở lại, âm thầm dẫn dắt ông trong cuộc sống đời thường.

Nghe ông kể chuyện, em hiểu rằng hòa bình hôm nay không phải là điều ngẫu nhiên. Đó là kết quả của vô số khoảnh khắc mà cái chết ở rất gần, nhưng lòng can đảm của người lính còn ở sâu hơn thế.

Và chính những con người như ông – những người đã dám đối mặt với nỗi sợ lớn nhất của con người – đã làm nên nền độc lập, tự do cho Tổ quốc.