KHI CẦN, CHÍNH ỦY TRUNG ĐOÀN CŨNG LÀM CÁN BỘ ĐẠI ĐỘI

Đợt 1, Chiến dịch Xuân 1975, Trung đoàn 2 đảm nhiệm vai trò chủ công của Sư đoàn đánh cắt Quốc lộ Số 19. Trong đó, gay cấn nhất là phải đánh sập và làm chủ được cầu 16. Ngày đầu, công binh trung đoàn đánh lần thứ nhất không sập hết cầu. Trung đoàn 47 ngụy tung lực lượng chiếm giữ cầu. Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 2 và Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 12 đánh Núi Dài xong, địch đưa quân chiếm lại. Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 2 đánh cầu 16 suốt ngày vẫn không chiếm được. Bộ đội thương vong cao. Cán bộ tiểu đoàn, đại đội mệt mỏi, có người dao động. Yêu cầu đánh sập cầu 16 là bức thiết vì đó là yếu tố quan trọng bảo đảm cắt đường 19.

Trưa hôm đó (tôi không nhớ rõ ngày nào). Trời nắng, nóng bức. Ban chỉ huy trung đoàn đang theo dõi các hướng chiến đấu thì có điện thoại của Sư đoàn. Tôi vội cầm máy:

- Tôi. Chước. Xin nghe.

- Tôi. Mai Tân đây. Lệnh của Sư đoàn, đồng chí Chính ủy Trung đoàn phải ra trực tiếp chỉ huy bộ đội đánh sập cầu 16. Đánh xong, báo cáo cho tôi.

- Anh Mai Tân, Chính ủy Sư đoàn vốn là người sắt đá. Tôi biết, khi Chính ủy Sư đoàn đã ra lệnh là tình hình khẩn thiết lắm rồi. “Quân lệnh như sơn”, tôi nói với anh Thái, trung đoàn trưởng: “Sư đoàn đã lệnh đích danh tôi chỉ huy đánh cầu nên anh ở nhà chỉ huy chung phối hợp cho tôi hoàn thành nhiệm vụ”.

Tôi mang theo 1 trinh sát và 1 vệ binh đi cùng. Tay cầm cây lá ngụy trang để vượt đồng trống. Trên trời, máy bay trinh sát địch chao lượn nhưng bị cao xạ của ta khống chế nên không dám xuống thấp. Chúng tôi nhanh chóng tới được Vườn Xoài, nơi tập kết của Đại đội Công binh. Gặp anh em, tôi hỏi vì sao đánh cầu không sập. Anh em trả lời do thiếu bình tĩnh nên vội vàng đặt bộc phá không đúng kỹ thuật. Tôi bảo đại đội trưởng dẫn ra kiểm tra thực địa. Nhờ có bờ suối cao, cây cối rậm nên chúng tôi tiếp cận cầu khoảng 20 mét. Thấy cầu chỉ bị nghiêng, xe tăng không đi được nhưng xe cơ giới có thể vượt qua. Tôi ra lệnh “Phải đánh lại. Đánh vào 2 mố cầu”.

Về tới Vườn Xoài, tôi giám sát anh em buộc bộc phá, tra kíp và chọn người ra đánh, bố trí lực lượng yểm hộ. Tất cả do tôi trực tiếp chỉ huy. Mọi người phấn khởi, tin tưởng, có lẽ là thấy Chính ủy Trung đoàn xuống tận nơi, chứ về kỹ thuật đánh cầu thì anh em giỏi hơn tôi. Mặc cho địch ở Núi Dài khống chế, bộ đội vẫn mạnh dạn tiếp cận cầu dưới hỏa lực yểm hộ của ta. Trong chốc lát, 2 tiếng nổ của 2 quả bộc phá khối đã làm bật tung 2 mố cầu 16. Tôi ra kiểm tra kết quả chính xác rồi mới về báo cáo với Chính ủy Mai Tân. Sư đoàn đã theo dõi sát trận này nên biểu dương ngay khi tôi vừa cầm máy báo cáo.

Sau khi đánh sập Cầu 16, ta làm chủ mặt đường 19, nối thông với Tiểu đoàn 1 đang chiến đấu ở phía nam đường. Suốt mấy ngày qua, thương binh Tiểu đoàn 1 ùn lại quá tải ở Trạm phẫu tiền phương, không đưa về phía sau được. Pháo địch đêm nào cũng bắn chặn các lối hành lang của ta. Anh em Đại đội Vận tải tổn thất, một số mệt mỏi, có người sợ không dám đi khênh thương. Trước tình hình đó, tôi bàn với Ban Chỉ huy để tôi trực tiếp tổ chức đưa thương binh của Tiểu đoàn 1 vượt Đường 19 về Bệnh xá kịp cứu chữa cho anh em.

Tôi huy động lực lượng 3 Cơ quan Trung đoàn ( kể cả Phái viên của Quân khu và Sư đoàn xuống công tác. Nhà văn quân đội Nguyễn Trí Huân cũng hăng hái tham gia). Phân công Trinh sát nắm đường, Thông tin, Vệ binh làm lực lượng bảo vệ đi đầu và đi cuối. Hợp đồng với các Đại đội Hỏa lực chế áp pháo địch ở Đồng Phó và Núi Dài. Tôi đứng trên đường 19, trong ánh sáng lập lòe của pháo sáng địch, mỗi cáng đi qua, tôi lại nói: “Chước đây. Chính ủy Trung đoàn đây. Các đồng chí hãy cố gắng lên nhé ”. Một lần nữa, tôi lại cảm nhận được sự yên tâm, phấn khởi của người lính khi có người chỉ huy cao nhất của trung đoàn cùng sát cánh với mình ở những thời điểm khó khăn nhất.

Đêm đó, chúng tôi chuyển được 22 ca thương nặng của Tiểu đoàn 1 đã nằm chờ mấy ngày qua ở nam Đường 19.