KHI CHỈ CÒN LẠI MỘT XE TĂNG TRÊN HƯỚNG CHỦ CÔNG

Trong chiến tranh, có những thời điểm mà toàn bộ cục diện trận đánh dồn nén vào một khoảnh khắc. Với Nguyễn Xuân Liêm, khoảnh khắc ấy chính là khi ông nhận ra: trên hướng chủ công tiến vào trung tâm thị xã Phước Long, chỉ còn lại một xe tăng duy nhất.

Sáng 2 tháng 1 năm 1975, trận đánh diễn ra với cường độ khốc liệt chưa từng có. Phía địch đã xác định trung tâm thị xã là nơi quyết chiến, quyết giữ. Hỏa lực từ các vị trí kiên cố, từ nhà cao tầng, từ các ổ đề kháng được bố trí dày đặc, tạo thành lưới lửa chằng chịt. Đạn pháo nổ liên hồi, đất đá và mảnh vỡ tung lên, khiến không gian đặc quánh khói súng.

Ban đầu, đội hình xe tăng của ta tiến lên với quyết tâm cao. Nhưng chiến tranh không đi theo mong muốn của con người. Một xe tăng buộc phải rời trận địa vì cạn đạn. Xe thứ hai gặp trục trặc kỹ thuật nghiêm trọng, pháo không thể khai hỏa. Trong khoảnh khắc ấy, Nguyễn Xuân Liêm hiểu rằng mọi tính toán ban đầu đã thay đổi.

Ông nhớ rất rõ cảm giác khi nhận ra sự thật đó. Không phải là hoảng loạn, mà là một khoảng lặng rất ngắn trong suy nghĩ. Trong khoang xe tăng chật hẹp, tiếng động cơ vẫn gầm đều, nhưng dường như mọi âm thanh bên ngoài đều xa đi. Ông tự hỏi: Nếu dừng lại, điều gì sẽ xảy ra? Nếu lùi về, điều gì sẽ mất đi?

Lùi lại không chỉ là lùi một chiếc xe, mà là lùi cả thế tiến công, lùi niềm tin của bộ binh đang bám theo, lùi khí thế của toàn mũi tiến công. Nguyễn Xuân Liêm hiểu rằng, trên chiến trường, có những thời khắc không được phép chọn phương án an toàn.

Chỉ còn một xe tăng trên hướng chủ công – điều đó đồng nghĩa với việc mọi hỏa lực của địch sẽ dồn vào chiếc xe ấy. Ông nhìn các đồng đội trong kíp xe. Không ai nói ra, nhưng ai cũng hiểu mức độ nguy hiểm. Mỗi người đều có gia đình, có quê hương phía sau. Riêng Nguyễn Xuân Liêm, hình ảnh làng quê An Liêm, xã Thăng Long, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình (cũ), nay là xã Tiên Hưng, tỉnh Hưng Yên, chợt hiện lên rất rõ. Nhưng cũng chính từ hình ảnh ấy, ông càng thêm kiên định.

Ông nói với anh em bằng giọng dứt khoát, không dài dòng: “Chỉ còn mình ta trên hướng này. Nếu ta dừng, cả mũi sẽ dừng. Phải tiến lên.”

Khi chiếc xe tăng 363 tiếp tục lăn bánh, cảm giác đơn độc trở nên rất rõ ràng. Không còn đội hình phía trước che chắn, không còn xe bạn yểm trợ hai bên. Mỗi mét đường tiến lên đều phải trả giá bằng sự tỉnh táo tuyệt đối. Nguyễn Xuân Liêm vừa quan sát địa hình, vừa phán đoán ý đồ của địch, vừa ra lệnh cho kíp xe điều chỉnh hướng di chuyển sao cho tránh được những ổ phục kích nguy hiểm nhất.

Địch nhanh chóng nhận ra tình thế. Chúng tập trung hỏa lực, tìm cách bắn hạ chiếc xe tăng đơn độc. Đạn bắn tới tấp, nhiều viên nổ sát thân xe, tạo ra những cú rung mạnh khiến khoang xe chao đảo. Trong những giây phút ấy, nỗi sợ không biến mất, nhưng được đẩy lùi bởi ý thức trách nhiệm. Nguyễn Xuân Liêm hiểu rằng, nếu mình mất bình tĩnh, cả kíp xe sẽ rơi vào nguy hiểm.

Điều đáng quý nhất trong khoảnh khắc chỉ còn lại một xe tăng chính là sự tin tưởng tuyệt đối giữa những người lính. Không ai nghi ngờ quyết định của người chỉ huy. Người lái xe điều khiển chiếc xe một cách linh hoạt, khéo léo tránh các điểm nguy hiểm. Pháo thủ lựa chọn mục tiêu chính xác, không bắn bừa. Mỗi người làm tốt nhất phần việc của mình, như thể tất cả đã được lập trình sẵn bởi niềm tin chung.

Sự hiện diện của chiếc xe tăng 363 giữa trung tâm hỏa lực có tác động tâm lý rất lớn. Địch không ngờ quân ta vẫn tiến công khi chỉ còn một xe tăng. Chúng lúng túng, vừa bắn vừa tìm cách đối phó, khiến đội hình phòng ngự bị rối loạn. Trong khi đó, bộ binh ta, dù chịu nhiều tổn thất, vẫn bám theo, lợi dụng sự yểm trợ của xe tăng để tiếp cận mục tiêu.

Nguyễn Xuân Liêm nhớ lại một khoảnh khắc đặc biệt: khi xe tăng dừng lại trong chốc lát để xử lý tình huống, ông nghe rõ tiếng súng bắn sát bên, nghe cả tiếng hô xung phong của bộ binh phía sau. Trong khoảnh khắc ấy, cảm giác đơn độc không còn nữa. Ông nhận ra rằng, dù chỉ có một xe tăng ở phía trước, nhưng phía sau là cả một lực lượng, là niềm tin của đồng đội.

Khi lực lượng tăng cường của ta kịp thời vào trận, thế trận bắt đầu thay đổi. Hỏa lực được bổ sung, mũi tiến công được củng cố. Nhưng nếu chiếc xe tăng 363 không giữ được hướng chủ công trong những phút giây quyết định ấy, có lẽ cục diện đã rẽ sang hướng khác.

Sau khi thị xã Phước Long hoàn toàn được giải phóng, Nguyễn Xuân Liêm mới có thời gian nhìn lại những gì đã diễn ra. Ông không coi việc mình chỉ huy một xe tăng đơn độc là chiến công cá nhân. Với ông, đó là kết quả của sự đoàn kết, của tinh thần không lùi bước, của niềm tin rằng mỗi người lính đều đang góp phần vào vận mệnh chung của dân tộc.

Nhiều năm sau, khi kể lại câu chuyện này cho thế hệ trẻ, Nguyễn Xuân Liêm thường nhấn mạnh: trong chiến tranh, điều đáng sợ nhất không phải là kẻ thù mạnh, mà là sự chùn bước của chính mình. Khi chỉ còn lại một xe tăng trên hướng chủ công, điều giữ ông và đồng đội đứng vững không phải là vỏ thép dày, mà là ý chí và trách nhiệm.

Khoảnh khắc ấy đã đi vào lịch sử như một minh chứng cho bản lĩnh người lính Việt Nam. Một xe tăng, tưởng như nhỏ bé giữa chiến trường ác liệt, nhưng lại mang trong mình sức nặng của niềm tin và quyết tâm. Và chính từ khoảnh khắc chỉ còn lại một xe tăng ấy, con đường tiến tới mùa Xuân đại thắng của dân tộc đã được giữ vững, không chệch hướng.