KHI CHIẾN CÔNG TRỞ THÀNH TRÁCH NHIỆM

Có những người được lịch sử nhớ đến bởi một khoảnh khắc. Nhưng cũng có những người tiếp tục cống hiến rất lâu sau khoảnh khắc ấy. Nguyễn Văn Cốc thuộc về nhóm thứ hai. Tên tuổi của ông gắn với những chiến công trong những năm chiến tranh, nhưng cuộc đời ông không kết thúc cùng những chuyến bay. Ông tiếp tục phục vụ quân đội và đảm nhiệm nhiều trọng trách sau này. Sinh năm 1942 tại Bích Sơn, Việt Yên, Bắc Giang, Nguyễn Văn Cốc được tuyển chọn đào tạo phi công năm 1961. Sau quá trình học tập, ông trở thành phi công của Trung đoàn 921. Trong chiến đấu, ông được đồng đội gọi là “Chim cắt số 2”. Những năm 1967–1968, ông lập nhiều chiến công và được phía Việt Nam ghi nhận 9 lần bắn rơi máy bay đối phương. Đối với một người trẻ, những thành tích ấy chắc chắn là niềm tự hào lớn. Nhưng điều đáng nói là Nguyễn Văn Cốc không biến chiến công thành điểm kết thúc của cuộc đời binh nghiệp. Sau chiến tranh, ông tiếp tục công tác. Đây là một khía cạnh rất đáng được nhấn mạnh khi kể về ông. Bởi một người lính không chỉ có nhiệm vụ trong những năm chiến đấu. Khi đất nước bước sang thời kỳ mới, những người từng trải qua chiến tranh lại có trách nhiệm góp phần xây dựng lực lượng và truyền lại kinh nghiệm cho thế hệ sau. Nguyễn Văn Cốc từng là phi công trực tiếp chiến đấu. Những kinh nghiệm ấy trở thành vốn quý trong công tác chỉ huy. Ông dần đảm nhiệm những vị trí có trách nhiệm cao hơn và được phong quân hàm Trung tướng. Điều đó cho thấy một phẩm chất quan trọng: biết biến kinh nghiệm thành trách nhiệm. Người có nhiều kinh nghiệm không nên chỉ kể lại những gì mình đã làm, mà cần sử dụng kinh nghiệm ấy để giúp người khác tiến bộ. Đối với thế hệ trẻ, bài học này rất thiết thực. Một học sinh đạt thành tích cao hôm nay không có nghĩa là nhiệm vụ đã hoàn thành. Thành tích càng cao thì trách nhiệm càng lớn. Người học giỏi có thể giúp bạn bè. Người có kinh nghiệm có thể chia sẻ với người khác. Người có năng lực có thể đóng góp cho tập thể. Nguyễn Văn Cốc đã đi qua con đường ấy trong chính cuộc đời mình. Từ một phi công trẻ, ông trở thành người có nhiều kinh nghiệm và sau đó đảm nhiệm công tác chỉ huy. Đó là sự chuyển đổi từ “làm tốt việc của mình” sang “có trách nhiệm với nhiều người hơn”. Vì vậy, khi viết về Nguyễn Văn Cốc, không nên chỉ viết về số lần lập công. Cần kể cả câu chuyện phía sau những chiến công: một con người đã học tập, rèn luyện, chiến đấu, rồi tiếp tục phục vụ trong thời bình. Đó mới là một hành trình đầy đủ. Chiến công có thể làm nên danh tiếng, nhưng trách nhiệm mới làm nên giá trị lâu dài. Nguyễn Văn Cốc đã để lại cả hai điều ấy.