KHI CHIẾN TRANH ĐI ĐẾN HỒI KẾT

Ông Nguyễn Xuân Liêm nói rằng không có buổi sáng nào giống buổi sáng cuối của chiến tranh. Những ngày sau khi Xuân Lộc bị bẻ gãy, trong đội hình tăng của Quân đoàn 4, người ta bắt đầu nghe nhiều hơn tiếng loa của địch kêu gọi rút lui thay cho tiếng hô phản kích. Nhưng điều đó không có nghĩa là súng đã im. Trái lại, chính lúc chiến tranh đi đến hồi kết, từng ổ kháng cự lẻ lại trở nên liều lĩnh và khó lường nhất.

Cuối tháng 4.1975, 363 được biên chế trong đại đội mũi nhọn thọc sâu theo trục xa lộ Biên Hòa – Sài Gòn. Nhiệm vụ của các kíp xe là vừa đột phá, vừa dẫn đường cho bộ binh đánh chiếm các mục tiêu khống chế: cầu Sài Gòn, khu Hàng Xanh, Tổng nha Cảnh sát, Bộ Tổng tham mưu ngụy còn sót lại. Địch vẫn còn những toán biệt động cố thủ trên tầng cao, dùng B41 bắn thẳng vào các góc chết của tăng; nhiều khẩu cao xạ 37mm quanh sân bay Tân Sơn Nhất chưa bị chế áp hoàn toàn. Vì thế, mệnh lệnh truyền xuống rất rõ: “Không được chủ quan, phải coi đây vẫn là trận đánh ác liệt”.

Ông kể lại đêm 27.4, khi đội hình lăn qua Thủ Đức. Pháo 155mm của địch từ cụm Nhà Bè bắn chặn từng loạt, ánh chớp đỏ quạch hắt vào các dãy nhà. Trưởng xe phải lệnh cho lái xe lùi nửa thân 363 vào mép tường để tránh góc bắn chéo, rồi mới nhô lên dùng 12,7 quét các tầng cao. Một quả B41 nổ cách xe chưa đầy mười mét, sức ép làm kính tiềm vọng rung bần bật. Trong khoang thép, pháo thủ 366 hỏi rất khẽ:
– Liệu mình có thực sự sống đến ngày hòa bình không anh?
Ông trả lời mà chính mình cũng không biết là đang nói với đồng đội hay với nỗi sợ:
– Hòa bình ở ngay trước mặt, nhưng chỉ đến được nếu chúng ta giữ đúng kỷ luật.

Những trận đánh lẻ nối tiếp nhau. Sáng 28.4, bộ binh đề nghị tăng bắn mở cửa vào một chốt địch sau trường học. Ông phải quan sát kỹ rồi quyết định chỉ bắn phát xuyên tường duy nhất, tránh làm sập toàn bộ khu nhà có dân trú ẩn. Khi anh em tràn lên, mới phát hiện trong chốt chỉ còn vài tên lính địa phương quân bị bỏ rơi. Người lính tăng hiểu ra rằng chiến tranh không chỉ tan rã bằng những đòn lớn, mà bằng sự sụp đổ của cả một hệ thống tinh thần.

Ngày 29.4, không quân địch gần như tê liệt sau các đợt chế áp của ta. Tin tức về việc Tổng thống Dương Văn Minh chuẩn bị lên thay Thiệu – Hương lan trong đội hình. Chính trị viên nhắc rằng đây là dấu hiệu địch tìm đường đầu hàng. Nhưng anh em trên 363 vẫn ở tư thế chiến đấu, bởi quanh cầu Sài Gòn còn rất nhiều bãi mìn và vật cản chữ chi do công binh ngụy chôn sẵn. Nhiệm vụ của tăng là húc mở các vật cản ấy để giữ tốc độ tiến công.

Ông nhớ rõ buổi sáng 30.4. Khi 363 cùng các xe bạn vượt qua cầu, lái xe tăng tốc tối đa theo lệnh “thần tốc – táo bạo – chắc thắng”. Một ổ B41 từ tầng nhà bên trái bắn xuống, trúng vào giáp xích nhưng không xuyên. Trưởng xe ra lệnh nhô nòng pháo, bắn chế áp đúng cửa sổ rồi quay tháp sang mé phải, tạo hành lang cho bộ binh vận động. Đó có lẽ là những loạt đạn cuối của đời lính tăng trong cuộc chiến dài.

Khoảnh khắc cổng Dinh Độc Lập bị húc đổ, ông bảo, chiến tranh thực sự đi đến hồi kết. Trong tiếng reo của dòng người, ông lại nghe rõ hơn tiếng thở của đồng đội. Anh em ôm lấy nhau trên thân xe, nhưng vẫn nhắc nhau không được bắn dù chỉ một viên, vì mệnh lệnh ngừng bắn đã ban ra. Người lính tăng bước qua ranh giới chiến tranh bằng chính sự tỉnh táo ấy.

Nhiều năm sau trở về thôn An Liêm, ông vẫn giữ thói quen dậy rất sớm. Ông nói mình đã đi trọn con đường từ Phước Long, Trạm Bom đến Sài Gòn để hiểu rằng hồi kết của chiến tranh là lúc con người phải can đảm nhất trước cám dỗ trả thù. Nhờ thế, bánh xích 363 không chỉ lăn qua các mục tiêu quân sự, mà lăn qua chính bóng tối của hận thù để mở ra ngày hòa bình.