KHI DÒNG SÔNG HẬU THÌ THẦM CHUYỆN CŨ

KHI DÒNG SÔNG HẬU THÌ THẦM CHUYỆN CŨ

Những câu chuyện thời hoa lửa qua lăng kính của một người trẻ

Có những dòng sông chỉ chở phù sa.

Có những dòng sông chở cả ký ức của một dân tộc.

Chiều buông trên bến Ninh Kiều, dòng Hậu Giang vẫn lặng lẽ xuôi về biển lớn. Mặt nước trong veo phản chiếu ánh hoàng hôn, những chiếc du thuyền chầm chậm lướt qua, tiếng cười của trẻ nhỏ hòa cùng tiếng gió tạo nên bản nhạc bình yên của một thành phố đang lớn lên từng ngày. Đứng trước khung cảnh ấy, tôi chợt tự hỏi: Nếu dòng sông biết nói, liệu nó sẽ kể điều gì trước tiên?

Có lẽ, đó sẽ không phải là câu chuyện về những mùa nước nổi hay những chuyến ghe đầy ắp trái cây.

Mà là câu chuyện về những con người đã dùng chính tuổi trẻ của mình để đổi lấy sự bình yên cho thành phố hôm nay.

Trong những câu chuyện ấy, cái tên Lê Bình hiện lên như một ngọn lửa chưa bao giờ tắt.

Ngày đầu tiên biết đến ông, tôi chỉ nghĩ đó là tên một con đường, một khu vực quen thuộc của Cần Thơ. Mỗi ngày biết bao người đi qua cái tên ấy mà không kịp dừng lại để tự hỏi: Vì sao vùng đất này mang tên Lê Bình? Người ấy là ai? Ông đã sống một cuộc đời như thế nào để được người dân Tây Đô mãi khắc ghi?

Càng tìm hiểu, tôi càng nhận ra phía sau một cái tên giản dị là cả một câu chuyện lớn lao về lòng yêu nước, về khí phách của tuổi trẻ và về những năm tháng mà mỗi tấc đất quê hương đều phải đánh đổi bằng máu.

Năm 1945, đất nước vừa giành được độc lập thì thực dân Pháp quay trở lại xâm lược Nam Bộ. Cần Thơ cũng bước vào những ngày đầy khói lửa. Khi ấy, Lê Bình được giao nhiệm vụ tổ chức lực lượng Quốc gia tự vệ cuộc, xây dựng Đội Cảm tử để bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ.

Tôi khép cuốn sách lại.

Ngoài cửa sổ, ánh nắng vẫn rực rỡ.

Thật khó tưởng tượng rằng trên chính vùng đất thanh bình này, tám mươi năm trước từng vang lên tiếng súng, tiếng hô xung phong và cả những lời từ biệt không kịp nói thành câu.

Lê Bình lúc ấy mới ngoài hai mươi tuổi.

Tuổi mà hôm nay chúng tôi còn bận rộn với những kỳ thi, những ước mơ đại học và những dự định cho tương lai.

Còn ông...

Đã chọn đặt tương lai của cả dân tộc lên trên tương lai của chính mình.

Tôi vẫn luôn nghĩ, điều làm nên một người anh hùng không phải là họ chưa từng biết sợ.

Mà là dù biết phía trước là hiểm nguy, họ vẫn bước tới.

Bởi sau lưng họ là Tổ quốc.

Là đồng bào.

Là khát vọng độc lập của hàng triệu con người.

Ngày 12 tháng 11 năm 1945, trong trận chiến ác liệt tại Cái Răng – sau này được người dân gọi bằng cái tên đầy kính trọng là Trận Lê Bình – ông cùng đồng đội chiến đấu đến những giây phút cuối cùng. Cuộc chiến ấy vô cùng chênh lệch về lực lượng và vũ khí, nhưng không thể khuất phục ý chí của những người lính cảm tử. Lê Bình đã anh dũng hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.

Đọc đến đây, tôi lặng người rất lâu.

Không phải vì những con số trong trang sử.

Mà vì tôi nhận ra rằng...

Có những con người chưa kịp sống cho riêng mình.

Nhưng đã sống trọn vẹn cho đất nước.

Tôi tưởng tượng nếu hôm nay được gặp Lê Bình, tôi sẽ hỏi ông một câu rất đơn giản:

"Điều gì đã khiến ông dũng cảm đến vậy?"

Có lẽ ông sẽ không trả lời bằng những lời lẽ hùng hồn.

Ông chỉ mỉm cười.

Bởi cả cuộc đời ông chính là câu trả lời đẹp nhất.

Ông không chiến đấu để trở thành anh hùng.

Ông chiến đấu vì không muốn nhìn quê hương chìm trong bóng tối.

Có lẽ đó cũng là điểm khác biệt lớn nhất giữa những người làm nên lịch sử và những người chỉ đứng nhìn lịch sử đi qua.

Họ không chờ một người khác hành động.

Họ là người hành động đầu tiên.

Ngày 12 tháng 11 năm 1945, bầu trời Cần Thơ không còn hiền hòa như mọi ngày. Trên vùng đất Cái Răng, khói súng cuộn lên, xé tan sự bình yên vốn có. Tiếng súng dồn dập hòa cùng tiếng hô quyết chiến của những chiến sĩ Đội Cảm tử Quốc gia tự vệ cuộc. Giữa làn đạn dày đặc, Lê Bình vẫn bình tĩnh chỉ huy đồng đội chiến đấu, kiên cường giữ vững trận địa. Ông hiểu hơn ai hết rằng lực lượng của mình còn non trẻ, vũ khí còn thiếu thốn, nhưng lòng yêu nước thì không bao giờ có thể bị cân đo bằng số lượng súng đạn.

Khoảnh khắc ấy, tôi bỗng nhận ra chiến tranh chưa bao giờ là những trang sử khô khan trong sách giáo khoa. Chiến tranh là tiếng bước chân vội vã trên mảnh đất quê hương. Là những bàn tay siết chặt khẩu súng giữa khói lửa. Là ánh mắt kiên định của những người lính trẻ biết rằng phía trước có thể là cái chết, nhưng sau lưng họ là Tổ quốc vừa giành được độc lập.

Trận chiến ngày càng ác liệt. Bom đạn có thể làm rung chuyển mặt đất, nhưng không thể lay chuyển ý chí của những người con yêu nước. Lê Bình cùng đồng đội chiến đấu đến hơi thở cuối cùng, chấp nhận hy sinh để bảo vệ chính quyền cách mạng còn non trẻ và gìn giữ niềm tin vào một Việt Nam tự do. Máu của những người chiến sĩ năm ấy đã hòa vào dòng đất Cái Răng, để từ nơi từng ngập khói lửa, những mùa lúa lại xanh, những con thuyền lại đầy ắp tiếng cười và những đứa trẻ hôm nay được lớn lên trong hòa bình.

Tôi lặng người khi nghĩ về điều đó. Ở tuổi hai mươi, chúng tôi đang viết tiếp những ước mơ của riêng mình; còn ở tuổi hai mươi, Lê Bình và biết bao người đồng đội đã viết nên ước mơ chung của cả dân tộc. Họ không kịp nhìn thấy những cây cầu bắc qua sông Hậu, không kịp ngắm một Cần Thơ rực rỡ ánh đèn, cũng không kịp sống trọn những năm tháng thanh xuân. Nhưng chính sự hy sinh của họ đã mở đường cho tất cả những điều bình yên ấy trở thành hiện thực.

Có lẽ, đó là ý nghĩa thiêng liêng nhất của hai chữ "thời hoa lửa". Giữa khói bom và mất mát, những con người bình dị đã nở rộ như những đóa hoa kiên cường nhất. Họ cháy hết mình không phải để tên tuổi được khắc ghi, mà để Tổ quốc được hồi sinh. Và Anh hùng Lê Bình chính là một trong những đóa hoa bất tử ấy – người đã hóa tuổi xuân thành ngọn lửa, để thắp sáng con đường độc lập cho quê hương Cần Thơ và cho cả dân tộc Việt Nam.

Rời khu di tích, tôi ngoái nhìn bầu trời Cần Thơ đang dần chuyển sang màu hoàng hôn. Dòng sông Hậu vẫn lặng lẽ chảy, mang theo phù sa bồi đắp những bãi bờ, cũng như lịch sử âm thầm bồi đắp tâm hồn của bao thế hệ người Việt. Tôi chợt hiểu rằng, thời gian có thể phủ bụi lên những bức ảnh cũ, có thể làm phai màu những trang giấy đã ngả vàng, nhưng không bao giờ có thể xóa nhòa những giá trị mà những người như Anh hùng Lê Bình đã để lại. Ông và biết bao chiến sĩ của thời hoa lửa đã gửi trọn tuổi thanh xuân cho Tổ quốc để đổi lấy những ngày bình yên mà chúng ta đang sống.

Là người trẻ của thế kỷ XXI, tôi không phải đối mặt với bom đạn hay chiến hào. "Mặt trận" của chúng tôi hôm nay là tri thức, là trách nhiệm, là lòng trung thực và khát vọng cống hiến. Mỗi bài học được học bằng tất cả sự nỗ lực, mỗi việc tốt được làm bằng cả tấm lòng, mỗi hành động gìn giữ lịch sử và văn hóa dân tộc đều là một cách để tiếp nối ngọn lửa mà cha ông đã truyền lại.

Có người từng nói rằng: "Một dân tộc chỉ thật sự trường tồn khi thế hệ trẻ không quên những người đã làm nên lịch sử." Với tôi, những câu chuyện thời hoa lửa không khép lại cùng năm tháng. Chúng vẫn đang sống trong từng con đường mang tên người anh hùng, trong từng di tích, từng lá cờ đỏ tung bay giữa bầu trời hòa bình và trong nhịp đập của mỗi trái tim Việt Nam biết yêu quê hương.

Và tôi tin, dù thời gian có trôi xa đến đâu, ngọn lửa mang tên Lê Bình sẽ vẫn cháy mãi. Không phải ngọn lửa của chiến tranh, mà là ngọn lửa của lòng yêu nước, của ý chí kiên cường và của khát vọng sống vì những điều lớn lao hơn chính mình. Đó cũng là ngọn lửa mà thế hệ hôm nay có trách nhiệm gìn giữ, để mỗi bước chân đi tới tương lai đều không bao giờ quên con đường đã được thắp sáng bằng sự hy sinh của những người đi trước.

Bởi lịch sử không chỉ để chúng ta ngước nhìn với niềm tự hào. Lịch sử còn để nhắc nhở rằng: mỗi thế hệ đều có một sứ mệnh. Thế hệ cha anh đã dùng máu và tuổi trẻ để giữ lấy non sông; còn thế hệ chúng ta phải dùng tri thức, bản lĩnh và lòng nhân ái để làm cho non sông ấy ngày một rạng rỡ hơn. Đó chính là cách đẹp nhất để những câu chuyện thời hoa lửa không chỉ sống trong ký ức, mà còn tiếp tục tỏa sáng trong tương lai của đất nước.