Khi gian khổ không làm chùn bước

Thời gian có thể đưa chiến tranh lùi xa, nhưng không thể xóa đi những ký ức đã in sâu trong cuộc đời một con người. Với bà Lê Thị Khải, mỗi lần nhắc đến những năm tháng Thanh niên xung phong là một lần những hình ảnh của tuổi hai mươi trở về: những cung đường đầy dấu bom, những người đồng đội từng sát cánh và một quãng đời mà tuổi trẻ được gửi trọn cho nhiệm vụ chung.

Sinh năm 1945, bà Khải quê ở xã Hoàng Diệu, huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội. Sau khi trở về quê hương, bà luôn là người nhiệt tình, trách nhiệm, tích cực tham gia các hoạt động tại địa phương. Hiện bà là Ủy viên Ban Chấp hành Hội Cựu TNXP xã Hoàng Diệu, Chi hội trưởng Chi hội TNXP thôn Bài Trượng. Với bà, công tác Hội hôm nay cũng là một cách để những người từng đi qua chiến tranh có thể tìm về nhau, cùng nhắc nhớ một thời đã sống hết mình.

Tuổi trẻ trên những cung đường lửa

Năm 1965, vừa tròn 20 tuổi, bà Lê Thị Khải gia nhập lực lượng TNXP. Khi ấy, cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước bước vào những năm tháng ác liệt. Những người trẻ như bà lên đường với hành trang giản dị, nhưng trong lòng mang theo quyết tâm góp sức mình cho đất nước.

Bà được phân công về đơn vị N81, thuộc Đội Thanh niên xung phong chống Mỹ, cứu nước. Đơn vị làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông trên tuyến từ Nam Định đến Thanh Hóa, trong đó có tuyến đường sắt giữ vai trò quan trọng đối với việc vận chuyển phục vụ chiến trường.

Ngày qua ngày, công việc của bà và đồng đội là khắc phục những hậu quả do bom đạn để lại. Đường bị phá thì sửa đường, nền bị hư thì đắp lại, vật cản xuất hiện thì dọn dẹp, những khu vực nghi có bom mìn phải được kiểm tra, xử lý. Những việc ấy cứ lặp đi lặp lại, nhưng phía sau mỗi nhiệm vụ đều là sự nguy hiểm luôn rình rập.

Có những lúc bom vừa ngừng, mọi người đã phải tranh thủ ra tuyến. Họ hiểu rằng giao thông không thể chờ đợi. Một đoạn đường được nối lại đồng nghĩa với những chuyến tàu có thể tiếp tục hành trình, đưa người và hàng hóa đi qua vùng chiến sự.

Bà Khải cũng từng phải trả giá bằng chính vết thương của mình.

Tháng 7/1965, trong một lần được cử đi lấy dụng cụ cho đơn vị, bà đến khu vực cầu Đò Lèn, tỉnh Thanh Hóa. Khi đi đến khoảng giữa cầu, một quả tên lửa bắn xuống đầu cầu, mảnh văng trúng vào đầu khiến bà bị thương.

Đồng đội lập tức đưa bà đến bệnh viện. Sau khi điều trị, bà trở lại đơn vị và tiếp tục công việc. Vết thương đã lành, nhưng dấu sẹo vẫn còn. Nhiều năm sau, mỗi lần nhìn thấy vết sẹo ấy, bà lại nhớ về những ngày mình mới 20 tuổi – khi chiến tranh là điều hiện hữu ngay trước mắt và tình đồng đội là chỗ dựa để cùng nhau vượt qua.

Đến tháng 12/1969, bà Khải hoàn thành nhiệm vụ, rời lực lượng TNXP trở về quê hương. Trước ngày chia tay, những kỷ niệm với đồng đội khiến bà không khỏi bồi hồi. Trong đêm ấy, bà sáng tác bài chèo “Sáng mãi tên anh”.

Không cầu kỳ, bài hát được viết từ chính những điều bà đã trải qua và chứng kiến. Đó là lời tưởng nhớ dành cho những người đã hy sinh, sự biết ơn đối với thương binh, liệt sĩ và những người đã cống hiến tuổi trẻ cho đất nước.

Khi bài hát vang lên, những người đồng đội năm xưa cũng tìm thấy trong đó câu chuyện của chính mình. Họ nhớ những gương mặt quen thuộc, nhớ những ngày cùng nhau bám tuyến và nhớ cả những người đã mãi mãi nằm lại trên hành trình không có ngày trở về.

Sau khi xuất ngũ, bà Khải trở về cuộc sống đời thường nhưng không rời xa những người đồng đội. Bà tiếp tục tham gia công tác Hội Cựu TNXP, tích cực với các hoạt động tại địa phương và góp phần duy trì sự gắn kết giữa những người từng cùng nhau đi qua chiến tranh.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua. Những cung đường năm xưa có thể đã đổi thay, những người trẻ năm nào giờ đã đi qua phần lớn cuộc đời. Nhưng những gì họ từng cống hiến vẫn còn đó.

Câu chuyện của bà Lê Thị Khải vì thế không chỉ là hồi ức của một cựu TNXP. Đó còn là câu chuyện về một thế hệ đã lựa chọn đứng ở nơi gian khó nhất khi đất nước cần. Họ lặng lẽ làm những công việc bình dị, nhưng chính từ những công việc ấy, những tuyến đường được nối lại, những chuyến tàu được tiếp tục và một phần sức mạnh của hậu phương được đưa đến chiến trường.

Nhắc lại câu chuyện ấy hôm nay không phải để chiến tranh trở lại trong ký ức, mà để thế hệ trẻ hiểu hơn giá trị của cuộc sống hòa bình và biết trân trọng những năm tháng tuổi xuân mà cha anh đã từng gửi lại cho đất nước.