KHI GỌI NHAU BẰNG BÍ DANH

Trong chiến tranh, mỗi người lính không chỉ mang trên vai balô, súng đạn, nhiệm vụ mà còn mang theo một cái tên khác – một cái tên không nằm trong giấy khai sinh, không nằm trong sổ hộ khẩu, nhưng được nhiều người nhớ, gọi thành quen, thành thương. Đó là bí danh. Với anh Phạm Hải Triều và nhiều chiến sĩ cùng thời, bí danh không chỉ là lớp áo ngụy trang, mà còn là một phần tâm hồn gắn chặt với chặng đường chiến đấu gian khổ ở chiến trường miền Nam, đặc biệt là Sài Gòn – nơi mọi điều đều có thể nguy hiểm chỉ vì một tiếng gọi nhầm tên.

Anh kể rằng ngày nhận nhiệm vụ, cán bộ chỉ huy đưa anh một mảnh giấy nhỏ, trên đó ghi: “Từ nay cậu là Triệu”. Anh nhìn mảnh giấy, vừa lạ lẫm vừa thấy nặng nề. Cái tên ấy, từ giây phút đó trở thành định danh duy nhất của anh trong mọi liên lạc, mọi cuộc họp bí mật, mọi lần nhận chỉ thị. Khi gặp đồng đội mới, không ai hỏi “Anh tên thật là gì?”, mà chỉ hỏi: “Đồng chí bí danh gì?”. Mỗi tiếng gọi đều gắn với sự tin cậy, trách nhiệm và cả sinh mạng.

Có lần giữa lòng Sài Gòn, khi đang nhận tài liệu từ cơ sở cách mạng, anh nghe tiếng ai đó hớt hải gọi “Triệu! Triệu!”. Trong khoảnh khắc đó, tim anh thắt lại. Một tiếng gọi có thể là ám hiệu của đồng chí, nhưng cũng có thể là cái bẫy chết người của địch. Anh quay lại thật chậm, ánh mắt quan sát thật kỹ quanh mình. May mắn đó đúng là người quen trong tổ chức đang khẩn cấp cần thông báo thay đổi điểm hẹn. Nếu hôm ấy người kia vô tình gọi “Hải Triều!”, có lẽ anh đã không còn ngồi đây kể chuyện.

Những bí danh ấy giúp các chiến sĩ yên tâm hơn khi hành quân, họp hành, khi gửi thư liên lạc về đơn vị. Nhưng nó cũng tạo nên những câu chuyện vừa buồn cười vừa xót xa. Có đồng đội ở cạnh anh, cùng chiến đấu suốt mấy năm trời mà không ai biết tên thật. Khi chiến tranh kết thúc, tìm lại nhau khó vô cùng. Có người chỉ nhớ: “Anh ấy tên Ba Đỏ”, còn tên thật là gì thì không biết. Họ từng chia nhau khẩu phần cơm ít ỏi, cùng vào sinh ra tử, vậy mà sau hòa bình chỉ còn nhớ bí danh.

Đau lòng nhất là những đồng đội đã hy sinh. Trên mộ tạm, nhiều phần chỉ ghi bí danh cùng năm hy sinh. Có mẹ già đi tìm con mà không biết con mình từng mang bí danh gì. Có đồng đội đứng trước mộ mà nghẹn ngào hỏi: “Phải anh không? Hay lại người khác cùng tên bí danh?”. Chiến tranh là thế, ngay cả sự thương nhớ cũng có khi mơ hồ.

Nhưng bí danh không chỉ là mất mát. Nó cũng là kỷ niệm đẹp, là một phần của tình đồng chí – đồng đội. Mỗi cái tên đều gắn với một câu chuyện riêng. Có người được gọi “Bền” vì đi đường xa không bao giờ than. Có người được gọi “Cười” vì dù bom đạn vẫn luôn lạc quan động viên anh em. Riêng anh Triều, nhiều năm sau chiến tranh, khi gặp lại đồng đội cũ, vẫn có người vô thức gọi anh là “Triệu!”. Lúc đó, anh chỉ cười, trái tim lại ấm lên như quay về những ngày tuổi trẻ, giữa khói lửa nhưng đầy nghĩa tình.

Ngày hòa bình, các anh lại trở về với tên thật. Nhưng mỗi khi nhớ lại, bí danh vẫn vang lên rất tự nhiên trong tâm trí – bởi đó là cái tên đã cùng họ đi qua thời khắc sinh tử, nơi mỗi tiếng gọi không chỉ để nhận diện, mà còn để nhắc nhớ rằng họ không đơn độc, rằng luôn có đồng đội bên cạnh. Và cũng chính những bí danh ấy đã góp phần tạo nên chiến thắng của dân tộc – thầm lặng, giản dị mà đầy thiêng liêng.