Khi không thể cứu được tất cả

Tôi còn nhớ rất rõ một buổi chiều ở bệnh xá dã chiến giữa rừng Quảng Ngãi. Hôm ấy, sau một trận càn lớn, thương binh được đưa về liên tiếp. Những chiếc cáng nối nhau đi vào khu lán. Có người còn tỉnh táo, có người đã mê man vì mất máu.

Chúng tôi chỉ có vài bác sĩ, y tá và hộ lý. Thuốc kháng sinh không còn nhiều, dịch truyền cũng rất ít. Ai nấy đều hiểu rằng phải làm thật nhanh, nhưng cũng phải lựa chọn thật chính xác.

Tôi cúi xuống khám từng người. Có những vết thương chỉ cần xử lý kịp thời là có thể qua khỏi. Nhưng cũng có những người bị thương quá nặng. Dù rất muốn, chúng tôi không đủ điều kiện để làm những ca phẫu thuật lớn như ở bệnh viện hậu phương.

Tôi nắm tay một chiến sĩ trẻ đang thở rất yếu. Cậu nhìn tôi, khẽ hỏi:

– Bác sĩ... em có sống được không?

Tôi không trả lời ngay. Tôi chỉ động viên cậu cố gắng và tiếp tục làm tất cả những gì mình có thể. Chúng tôi cầm máu, truyền từng chai dịch còn lại, theo dõi từng nhịp thở.

Nhưng rồi, khi trời vừa sẫm tối, cậu ra đi.

Không ai nói với ai một lời. Cả bệnh xá lặng đi trong vài phút. Tôi đứng rất lâu bên chiếc cáng, tự hỏi liệu mình còn có thể làm gì hơn nữa. Câu hỏi ấy theo tôi suốt nhiều ngày sau.

Chiến tranh dạy người thầy thuốc một bài học rất nghiệt ngã: không phải lúc nào sự tận tâm cũng đủ để giữ lại một sinh mạng. Có những mất mát không phải vì chúng tôi thiếu trách nhiệm, mà vì điều kiện chiến trường quá khắc nghiệt.

Nhưng tôi cũng hiểu rằng, nếu vì một lần thất bại mà buông xuôi, thì những người đang nằm ở chiếc cáng bên cạnh sẽ mất đi cơ hội sống.

Tôi lau vội nước mắt, thay đôi găng đã nhuốm máu, rồi bước sang bệnh nhân tiếp theo.

Nhiều năm đã trôi qua, tôi vẫn nhớ ánh mắt của người chiến sĩ hôm ấy. Nó nhắc tôi rằng, bổn phận của người thầy thuốc không phải là hứa sẽ cứu được tất cả, mà là không bao giờ từ bỏ một người bệnh khi vẫn còn hy vọng.

Đó là điều tôi mang theo suốt những năm tháng ở chiến trường – một ký ức đau buồn, nhưng cũng là lời nhắc nhở sâu sắc nhất về giá trị của nghề y và của từng sinh mạng con người.