Khi lòng yêu nước bắt đầu từ mái nhà

Nếu chiến tranh chỉ được nhìn từ những trận đánh, sẽ rất khó hình dung hết những hy sinh của người dân phía sau. Có những người phụ nữ phải lựa chọn giữa sự an toàn của gia đình và trách nhiệm đối với quê hương. Mẹ Trương Thị Tư đã lựa chọn tiếp tục góp sức, dù biết nguy hiểm luôn hiện diện. Cuộc đời mẹ vì thế trở thành câu chuyện về một người phụ nữ bình dị nhưng có nghị lực đáng trân trọng.

Mẹ có 10 người con. Chồng mẹ tham gia công an huyện, sau đó thoát ly công tác tại hậu cần tỉnh Vĩnh Long. Khi chồng vắng nhà, mẹ phải tự mình chăm lo cho gia đình. Bà làm ruộng, nuôi các con và tham gia phong trào cách mạng. Quanh nhà, mẹ đào công sự để cán bộ có thể trú ẩn và bám địa bàn.

Địch biết chồng mẹ hoạt động cách mạng nên treo thưởng lớn để truy bắt. Mặc dù vậy, mẹ vẫn tiếp tục công việc. Khi những người con lớn khoảng 15-16 tuổi, mẹ cho các con tham gia kháng chiến. Người mẹ ấy chắc chắn có những nỗi lo riêng, nhưng không vì thế mà giữ các con lại. Mẹ hiểu rằng cuộc đấu tranh giành độc lập cần sự chung sức của nhiều gia đình.

Mẹ được chi bộ giao phụ trách thu thuế, lúa gạo và các khoản đóng góp của nhân dân. Bà còn liên hệ với các cơ sở mật để tìm thuốc men, dụng cụ y tế, nilon, vải và chà gạo. Để làm được những việc ấy, mẹ phải đi lại, liên hệ và vận chuyển trong điều kiện luôn có nguy cơ bị phát hiện.

Bà Nguyễn Thị Pho từng theo mẹ đi xay gạo khi mới 14 tuổi. Những lời căn dặn của mẹ đến nay vẫn được nhớ lại: phải bình tĩnh, biết ngụy trang và không được để lộ sự bất thường. Khoảng 10 ngày, mẹ lại đi xay gạo. Khi địch nghi ngờ vì lượng gạo nhiều, mẹ chỉ giải thích rằng nhà đông con nên phải xay nhiều. Sự tự nhiên trong cách trả lời giúp mẹ tránh được những câu hỏi sâu hơn.

Phú Hựu từng là vùng chiến sự phức tạp với nhiều đồn bốt. Cựu chiến binh Nguyễn Văn Tư cho biết ta và địch bố trí xen kẽ, khiến cuộc sống của nhân dân luôn tiềm ẩn nguy hiểm. Trong hoàn cảnh ấy, những người dân sẵn sàng giúp đỡ cách mạng có vai trò rất quan trọng. Mẹ Tư cùng bà con cung cấp lương thực, thuốc men và bảo vệ cán bộ, góp phần duy trì cơ sở.

Không chỉ âm thầm làm hậu cần, mẹ còn tham gia đấu tranh chính trị. Bà cùng phụ nữ địa phương chống bắt lính, phá cầu đường và tham gia các cuộc đấu tranh. Trong một lần tại Vĩnh Long, mẹ cùng chị em bị bắt rồi áp giải qua Cần Thơ. Địch lần lượt sử dụng nhiều biện pháp để khai thác thông tin, nhưng mẹ không chịu khai báo.

Chúng vẽ cờ ba sọc lên nón lá rồi thả về. Mẹ và các chị em ném bỏ những chiếc nón. Khi địch vẽ tiếp lên áo, họ lại bỏ áo. Sự phản ứng ấy cho thấy một tinh thần rất rõ ràng: dù không có vũ khí, họ vẫn có thể thể hiện thái độ của mình bằng sự kiên định.

Gia đình mẹ hiện còn 5 Bằng Tổ quốc ghi công cùng nhiều Huân, Huy chương và danh hiệu Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng. Những kỷ vật ấy không chỉ là phần thưởng mà còn là những dấu mốc của một gia đình đã trải qua nhiều mất mát. Mẹ Trương Thị Tư đã không chọn sự bình yên riêng mình trong những năm đất nước còn chiến tranh. Mẹ chọn góp sức bằng những việc phù hợp với khả năng, từ chăm lo gia đình đến tiếp tế, che chở và đấu tranh. Chính sự lựa chọn ấy đã làm nên giá trị đáng nhớ trong cuộc đời mẹ.