Khi mất mát trở thành niềm tự hào

Chiến tranh đi qua để lại những dấu vết không chỉ trên chiến trường mà còn trong từng mái nhà, từng gia đình và cuộc đời của những người dân bình thường. Có những người phụ nữ vừa phải lo từng bữa ăn cho con, vừa âm thầm thực hiện những nhiệm vụ mà nếu bị phát hiện có thể phải trả giá bằng cả tính mạng. Mẹ Trương Thị Tư, hay má Tư, là một trong những người như vậy. Câu chuyện về mẹ gắn với một gia đình đông con, với những chuyến đi lặng lẽ và một ý chí bền bỉ trước sự truy lùng của kẻ thù.

Má Tư có 10 người con. Chồng bà tham gia công an huyện rồi thoát ly công tác tại bộ phận hậu cần tỉnh Vĩnh Long. Khi chồng vắng nhà, mọi việc gia đình đều đặt lên vai người mẹ. Má vừa làm ruộng, chăm sóc các con, vừa tham gia phong trào cách mạng tại địa phương. Ngay quanh căn nhà của mình, bà đào công sự để nuôi chứa cán bộ, sẵn sàng che giấu những người đang hoạt động khi tình hình trở nên nguy hiểm.

Sự hoạt động của gia đình không qua được mắt địch. Biết chồng má tham gia cách mạng, chúng từng treo thưởng lớn để truy bắt. Tuy vậy, má không vì thế mà rút lui. Khi những người con lớn khoảng 15-16 tuổi, bà cho các con tham gia kháng chiến. Đó là lựa chọn chắc hẳn đi cùng nhiều nỗi lo. Người mẹ nào cũng mong con được bình an, nhưng má hiểu rằng trong hoàn cảnh ấy, tương lai của gia đình gắn liền với tương lai của quê hương.

Những công việc má đảm nhận ngày càng đòi hỏi sự cẩn trọng. Chi bộ giao cho bà phụ trách thu thuế, lúa gạo và các khoản đóng góp của nhân dân. Bên cạnh đó, má tìm cách liên hệ với cơ sở mật để mua thuốc men, dụng cụ y tế, nilon, vải và chà gạo. Mỗi món hàng được đưa về không chỉ phục vụ đời sống mà còn góp phần bảo đảm điều kiện hoạt động cho cán bộ, chiến sĩ tại địa bàn.

Trong vùng chiến sự, việc vận chuyển lương thực cũng không hề đơn giản. Bà Nguyễn Thị Pho từng theo má đi xay gạo từ năm 14 tuổi và vẫn nhớ những lời căn dặn của bà. Má luôn nhắc phải bình tĩnh, biết ngụy trang và đặc biệt không được để lộ sự hoảng hốt khi gặp địch. Khoảng 10 ngày, má lại đi xay gạo. Số lượng gạo nhiều khiến mật thám chú ý. Khi bị hỏi, bà không tìm cách né tránh mà đưa ra một lời giải thích rất tự nhiên: gia đình đông con nên phải xay nhiều gạo.

Chính sự bình thản ấy giúp má vượt qua những lần dò xét. Cựu chiến binh Nguyễn Văn Tư cho biết Phú Hựu từng là địa bàn có nhiều đồn bốt, ta và địch bố trí xen kẽ, cuộc sống của người dân luôn chịu ảnh hưởng bởi chiến sự. Trong hoàn cảnh đó, sự hỗ trợ từ những gia đình như má Tư có ý nghĩa rất lớn. Lương thực, thuốc men và những nơi trú ẩn an toàn đã giúp cán bộ có thêm điều kiện bám địa bàn, duy trì hoạt động.

Nhưng đóng góp của má không chỉ nằm ở những công việc phía sau. Bà còn tham gia các phong trào đấu tranh chính trị cùng chị em phụ nữ, chống bắt lính, tham gia đấu tranh và phá cầu đường. Có lần, sau một cuộc đấu tranh tại Vĩnh Long, má cùng các chị em bị bắt rồi áp giải qua Cần Thơ. Địch tìm đủ cách để khuất phục những người phụ nữ, từ dụ dỗ, mua chuộc đến uy hiếp và đánh đập. Má vẫn nhất quyết không khai báo.

Không đạt được mục đích, địch vẽ cờ ba sọc lên những chiếc nón lá rồi thả họ về. Má cùng các chị em không chấp nhận, đồng loạt ném bỏ những chiếc nón. Chúng tiếp tục vẽ lên áo, những người phụ nữ lại vứt bỏ áo. Cử chỉ ấy giản dị nhưng thể hiện một sự phản kháng rõ ràng, cho thấy ý chí không dễ bị khuất phục của những người đã lựa chọn đứng về phía cách mạng.

Hôm nay, gia đình má Tư vẫn lưu giữ 5 Bằng Tổ quốc ghi công cùng nhiều Huân, Huy chương và danh hiệu Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng. Mỗi kỷ vật là một phần ký ức về những năm tháng đã qua. Từ một người mẹ chăm lo cho 10 người con, mẹ Trương Thị Tư đã trở thành một phần đáng tự hào trong lịch sử quê hương. Những việc mẹ làm không phải lúc nào cũng được nhìn thấy giữa chiến trường, nhưng chính sự âm thầm ấy đã góp phần tạo nên sức mạnh của hậu phương và giữ vững niềm tin trong những năm tháng gian lao.