Khi MiG-17 đối đầu máy bay hiện đại

Những năm 1966–1967, bầu trời miền Bắc ngày nào cũng căng như dây đàn. Từ các sân bay dã chiến, những chiếc MiG-17 nhỏ bé, thân bạc, cánh xuôi giản dị liên tục cất cánh đánh chặn các tốp máy bay Mỹ hiện đại hơn nhiều lần.

Nguyễn Văn Bảy khi ấy còn là một phi công trẻ của Trung đoàn 923.

Ông từng kể rằng lần đầu nhìn những chiếc F-105 và F-4 Phantom trên bầu trời, ông hiểu ngay sự chênh lệch về kỹ thuật. Máy bay Mỹ bay nhanh hơn, mang radar hiện đại hơn, tên lửa mạnh hơn.

Một đồng đội hỏi:

“Anh có thấy lo không?”

Nguyễn Văn Bảy cười:

“Lo chứ. Nhưng máy bay hiện đại không tự biết đánh trận.”

Câu nói ấy sau này được nhiều người nhắc lại.

Trong một trận không chiến, tốp MiG-17 của ta nhận lệnh cất cánh khẩn cấp. Khi lên đến độ cao chiến đấu, họ phát hiện phía trước là đội hình máy bay Mỹ đông hơn và hiện đại hơn.

Tôi được nghe các cựu phi công kể rằng MiG-17 không thể đọ tốc độ với F-4. Nếu lao theo kiểu đối đầu trực diện, phần thua gần như đã thấy trước.

Nguyễn Văn Bảy ra hiệu cho đồng đội hạ thấp độ cao, lợi dụng mây và địa hình. Những chiếc MiG-17 lướt sát tầng mây, lúc ẩn lúc hiện.

Khoảng cách thu hẹp rất nhanh.

Một chiếc F-4 bất ngờ xuất hiện phía trước. Trong khoảnh khắc ấy, trận không chiến chuyển từ cuộc đấu của máy móc sang cuộc đấu của con người.

Nguyễn Văn Bảy kéo máy bay ngoặt gấp.

MiG-17 nhẹ và linh hoạt hơn ở tốc độ thấp. Chiếc F-4 lao vọt qua, không kịp giữ lợi thế.

Tôi được nghe kể rằng nhiều phi công Mỹ sau này cũng thừa nhận họ bất ngờ trước khả năng cơ động của MiG-17 trong cự ly gần.

Nguyễn Văn Bảy không vội bắn.

Ông kiên nhẫn giữ vị trí, chờ thời cơ thật chắc. Rồi trong một khoảnh khắc ngắn ngủi, đường ngắm trùng mục tiêu.

Loạt đạn pháo 23 mm và 37 mm rời nòng.

Chiếc máy bay Mỹ bốc khói, mất đội hình rồi lao xuống phía xa.

Nhưng điều làm tôi xúc động nhất không phải là chiến công.

Khi trở về sân bay, Nguyễn Văn Bảy bước xuống buồng lái, tháo mũ bay rồi lặng lẽ cùng thợ máy kiểm tra chiếc MiG-17 đầy vết rung lắc sau trận đánh.

Không có sự tự hào ồn ào.

Một người thợ máy hỏi:

“Anh thấy thế nào khi dùng MiG-17 đánh F-4?”

Ông cười hiền:

“Máy bay có hiện đại đến đâu, cuối cùng người điều khiển vẫn là con người.”

Câu trả lời ấy chứa cả triết lý của không quân Việt Nam thời ấy.

Nhiều năm sau, khi gặp các cựu phi công, tôi thường nghe họ nhắc lại bài học từ những trận đánh ấy: không lấy kỹ thuật bù cho lòng dũng cảm, mà lấy bản lĩnh, mưu trí và sự phối hợp để thu hẹp khoảng cách kỹ thuật.

Mỗi lần viết lại câu chuyện này, tôi luôn hình dung bầu trời miền Bắc đầy mây, những chiếc MiG-17 nhỏ bé lao vào đội hình máy bay hiện đại hơn và người phi công Nam Bộ với ánh mắt bình tĩnh sau kính buồng lái.

Đó không chỉ là cuộc đối đầu giữa MiG-17 và máy bay hiện đại.

Đó là cuộc đối đầu giữa ý chí của một dân tộc quyết giữ bầu trời Tổ quốc với sức mạnh kỹ thuật vượt trội của đối phương.

Và trong cuộc đối đầu ấy, Nguyễn Văn Bảy cùng đồng đội đã chứng minh rằng: có những chiến thắng được làm nên không chỉ bằng máy bay, mà bằng trái tim và trí tuệ của con người Việt Nam.