Khi một câu hát trở thành ký ức

Có những câu hát chỉ vang lên trong một đêm rồi biến mất.

Nhưng cũng có những câu hát vượt qua thời gian.

Đào Tấn là người hiểu sức mạnh ấy.

Ông biết rằng sân khấu không chỉ được tạo nên bằng những câu chuyện lớn. Đôi khi một câu hát đúng lúc còn có sức lay động hơn cả một đoạn văn dài.

Khi nhân vật đau khổ, câu hát phải mang theo nỗi đau.

Khi nhân vật chia ly, từng âm tiết phải có sức nặng.

Khi nhân vật đứng trước hiểm nguy, lời hát phải tạo được cảm giác căng thẳng.

Đó là nghệ thuật của sân khấu.

Đào Tấn có tài sử dụng ngôn ngữ để làm cho nhân vật sống động.

Ông không viết lời hát chỉ để đẹp.

Ông viết để nhân vật có tiếng nói.

Đằng sau mỗi câu hát là một con người.

Đằng sau một con người là một số phận.

Và đằng sau số phận ấy là cả một thời đại.

Khi khán giả nghe một nhân vật nói về quê hương, họ có thể nghĩ đến chính quê hương của mình.

Khi nghe một người mẹ than khóc, họ có thể nhớ đến những người mẹ ngoài đời.

Khi nghe một người lính nói về nghĩa vụ, họ có thể nghĩ đến những người đã rời nhà trong chiến tranh.

Đó là lúc nghệ thuật vượt khỏi sân khấu.

Nó trở thành ký ức.

Đào Tấn không thể biết những câu hát mình viết sẽ được người đời sau đón nhận như thế nào.

Nhưng ông đã để lại một kho tàng mà nhiều thế hệ tiếp tục tìm hiểu.

Ngày nay, khi người ta nghiên cứu nghệ thuật tuồng, tên tuổi ông vẫn được nhắc đến.

Đó là bởi câu chữ của ông đã tìm được một đời sống mới.

Một đời sống không nằm trên trang giấy mà nằm trong giọng hát của người nghệ sĩ.

Và mỗi lần câu hát ấy vang lên, người viết dường như lại trở về.

Không bằng thân xác.

Mà bằng tiếng nói nghệ thuật.