KHI NGƯỜI PHÁP ĐẶT CHÂN LÊN CAO NGUYÊN
Sau khi hoàn thành việc xâm chiếm Nam Kỳ và Trung Kỳ, thực dân Pháp bắt đầu mở rộng ảnh hưởng lên Tây Nguyên. Chúng áp đặt bộ máy cai trị, thu thuế nặng nề, cưỡng bức lao động, cướp đất, kiểm soát nguồn tài nguyên và can thiệp vào đời sống truyền thống của các buôn làng. Đồng bào M'Nông vốn quen sống tự do giữa đại ngàn ngày càng bất bình trước sự áp bức đó.
Từ năm 1908, thực dân Pháp bắt đầu tung những đơn vị vũ trang, các đoàn khảo sát lên thám thính vùng ngã ba biên giới giáp Nam Trung Bộ và Cămpuchia và khu vực cao nguyên M’Nông. Trong những chuyến du hành của mình từ năm 1909 đến 1911, Henri Maitre, một nhà thám hiểm và thực dân người Pháp đã thu thập được một khối tài liệu lớn về vùng Tây Nguyên hoang sơ. Thực dân pháp đã lập đồn để cai trị vùng đất của người bản địa.
Đối với đồng bào các dân tộc bản địa, sự xuất hiện của chính quyền thuộc địa kéo theo những thay đổi sâu sắc về đời sống, đất đai, thuế khóa và quyền tự chủ của các bon làng.
Trong cộng đồng M’nông, sự phản kháng ngày càng lớn.
Những người dân vốn quen với cuộc sống tự chủ trong các bon làng không dễ dàng chấp nhận sự áp đặt từ bên ngoài.
N’Trang Lơng dần nổi lên như một thủ lĩnh có khả năng tập hợp và tổ chức lực lượng.
Ông hiểu rằng nếu từng bon làng đứng riêng lẻ, họ khó có thể chống lại một lực lượng thực dân có vũ khí và tổ chức.
Muốn bảo vệ quê hương, cần phải đoàn kết.
Từ suy nghĩ đó, phong trào do N’Trang Lơng lãnh đạo từng bước hình thành và lan rộng.
Đây không chỉ là cuộc chiến của một cá nhân.
Đó là cuộc đấu tranh của nhiều cộng đồng cư dân Tây Nguyên nhằm bảo vệ đất đai, bon làng và quyền tự chủ của mình.
