Khi người phụ nữ Ba Na bước lên tuyến đầu

Lịch sử thường nhắc đến những trận đánh, những chiến công hay những người chỉ huy trên chiến trường. Nhưng phía sau những trang sử ấy còn có một câu chuyện khác – câu chuyện về những người phụ nữ đã vượt qua mọi định kiến của thời đại để gánh vác trách nhiệm cùng đất nước.

Trong hồ sơ người có công của xã Tơ Tung, bà Đinh Thị Phách, người dân tộc Ba Na, là một trong những dấu ấn đặc biệt ấy.

Năm 1958, khi mới mười tám tuổi, bà tham gia lực lượng vũ trang. Đó là thời điểm chiến tranh ngày càng khốc liệt, cũng là lúc nhiều thanh niên Tây Nguyên lựa chọn rời buôn làng để đi theo tiếng gọi của Tổ quốc. Với một phụ nữ Ba Na lúc bấy giờ, quyết định ấy không chỉ là sự dũng cảm, mà còn là sự vượt lên những khuôn mẫu quen thuộc của cuộc sống nơi buôn làng.

Mười lăm năm sau, khi rời quân ngũ vào năm 1973, bà đã đảm nhiệm cương vị Huyện đội phó, mang quân hàm Đại úy thuộc H2 - Tỉnh đội Gia Lai.

Điều đáng quý trong câu chuyện này không nằm ở quân hàm hay chức vụ, mà ở ý nghĩa phía sau nó.

Trong những năm tháng chiến tranh, để một người phụ nữ dân tộc thiểu số được tin tưởng giao nhiệm vụ lãnh đạo là kết quả của cả một quá trình rèn luyện, bản lĩnh và sự cống hiến không ngừng. Đó cũng là minh chứng rằng, trong cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc, phụ nữ không chỉ là hậu phương mà còn trực tiếp tham gia, gánh vác những trọng trách quan trọng bên cạnh nam giới.

Hồ sơ còn ghi nhận những căn bệnh bà mang theo sau chiến tranh: viêm phế quản, viêm khớp, sốt rét, thiếu máu với tỷ lệ suy giảm khả năng lao động 65%. Những dòng chữ ngắn gọn ấy nhắc chúng ta rằng, chiến tranh không chỉ để lại dấu tích trên chiến trường mà còn in hằn lên sức khỏe của những người đã cống hiến tuổi trẻ cho đất nước.

Ngày nay, khi nhắc đến bình đẳng giới, phụ nữ tham gia lãnh đạo hay phát huy vai trò trong cộng đồng, chúng ta thường nghĩ đó là thành quả của xã hội hiện đại. Nhưng nhìn lại lịch sử, những người như bà Đinh Thị Phách đã góp phần khẳng định điều ấy từ nhiều thập kỷ trước. Họ không khẳng định mình bằng lời nói, mà bằng chính trách nhiệm được giao và những năm tháng tận tụy với cách mạng.

Đối với tuổi trẻ Tơ Tung hôm nay, câu chuyện của bà không chỉ là ký ức về một thời hoa lửa. Đó còn là lời nhắc nhở rằng, dù là nam hay nữ, người Kinh hay người Ba Na, mỗi người đều có thể trở thành một phần của lịch sử khi biết đặt lợi ích của cộng đồng và đất nước lên trên lợi ích của bản thân.

Có những tấm gương không cần đến những chiến công được kể lại bằng nhiều trang sách. Chỉ một chức danh được ghi trong hồ sơ – Huyện đội phó – cũng đủ để thế hệ hôm nay hình dung về một người phụ nữ Ba Na đã từng bước qua những năm tháng khốc liệt nhất của dân tộc bằng tất cả bản lĩnh, lòng yêu nước và tinh thần cống hiến.