KHI NGƯỜI THẦY THUỐC ĐI TÌM LỜI GIẢI CHO NỖI ĐAU CỦA CHIẾN TRƯỜNG
Có những cuộc chiến không chỉ diễn ra bằng súng đạn. Có những kẻ thù vô hình cũng có thể làm suy yếu một đội quân, cướp đi sinh mạng của người chiến sĩ và để lại nỗi đau không kém gì bom đạn.
Năm 1966, giữa cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, bệnh sốt rét là một trong những vấn đề y tế nghiêm trọng đối với bộ đội hoạt động tại các vùng rừng núi Trường Sơn. Điều kiện sinh hoạt thiếu thốn, thường xuyên di chuyển, ngủ trong rừng hoặc trong những căn hầm, cùng nguy cơ bị muỗi truyền bệnh khiến công tác phòng chống sốt rét trở thành nhiệm vụ cấp thiết.
Đối với Giáo sư, bác sĩ Đặng Văn Ngữ, đây không đơn thuần là một vấn đề chuyên môn. Đó còn là nỗi trăn trở của một người thầy thuốc trước những tổn thất mà căn bệnh gây ra cho đồng bào và chiến sĩ.
Những biện pháp phòng chống sốt rét đã được triển khai ở miền Bắc không thể mặc nhiên áp dụng nguyên vẹn cho mọi điều kiện chiến trường. Muốn tìm ra giải pháp phù hợp, người làm khoa học phải hiểu rõ môi trường truyền bệnh, đặc điểm của muỗi truyền bệnh và hoàn cảnh sinh hoạt thực tế của người lính.
Từ trăn trở ấy, Giáo sư Đặng Văn Ngữ hướng sự chú ý đến một hướng nghiên cứu còn nhiều thách thức: vắc xin phòng sốt rét dựa trên thoa trùng lấy từ tuyến nước bọt của muỗi nhiễm bệnh trong tự nhiên.
Cuối tháng 4/1966, đoàn nghiên cứu sốt rét được thành lập, gồm Giáo sư Đặng Văn Ngữ và các bác sĩ Nguyễn Thị Hợi, Trần Thị Lịch, Nguyễn Văn Sản. Anh Dương Văn Đắc, người lái xe của đoàn, cũng tham gia công việc bắt muỗi trong quá trình nghiên cứu.
Đó không phải chuyến đi để quan sát chiến trường từ xa. Họ lên đường với những nhiệm vụ cụ thể: tìm hiểu muỗi truyền bệnh, thu thập mẫu, nghiên cứu thoa trùng, từng bước thử nghiệm hướng phòng bệnh mới.
Khoa học trong hoàn cảnh ấy không bắt đầu từ những phòng thí nghiệm đầy đủ thiết bị. Nó bắt đầu từ một câu hỏi cấp bách của thực tiễn: Làm thế nào để người lính có thể được bảo vệ tốt hơn trước bệnh sốt rét?
Giáo sư Đặng Văn Ngữ đã lựa chọn đi tìm câu trả lời ngay tại nơi căn bệnh đang đe dọa con người mỗi ngày.
Đó là sự gặp gỡ giữa tri thức khoa học và trách nhiệm của người thầy thuốc với đất nước.
