KHI NHỮNG NGƯỜI TRẺ LẦN ĐẦU NGHE KỂ VỀ GẠC MA

Có thể một bạn học sinh chưa từng nghĩ nhiều về biển đảo. Em biết Trường Sa qua sách giáo khoa, qua bản đồ Việt Nam hoặc qua những chương trình truyền hình. Em biết biển đảo là một phần lãnh thổ của đất nước, nhưng có thể chưa hình dung được người lính sống như thế nào giữa đại dương. Cho đến một ngày, em được nghe kể về Gạc Ma. Em biết rằng đã từng có những người lính rất trẻ ra biển và không trở về. Từ khoảnh khắc ấy, một địa danh xa xôi bắt đầu có ý nghĩa khác.

Đối với nhiều bạn trẻ, điều khiến họ xúc động không phải là những con số mà là những câu chuyện về con người. Một người lính cũng từng có cha mẹ, có anh chị em, có bạn bè và có những dự định riêng. Anh cũng từng là một thanh niên với những ước mơ bình thường. Nhưng khi đất nước cần, anh lên đường. Những điều tưởng như rất giản dị ấy lại khiến lịch sử trở nên gần gũi.

Khi đến các khu tưởng niệm, nhiều bạn trẻ thường dành một khoảng thời gian rất lâu để quan sát. Có người đứng trước tượng đài, có người đọc tên các liệt sĩ, có người lặng lẽ thắp hương. Không phải ai cũng nói ra cảm xúc của mình. Nhưng chính sự im lặng ấy đôi khi lại thể hiện sự xúc động sâu sắc nhất. Những người trẻ có thể chưa từng biết các liệt sĩ, nhưng họ hiểu rằng những người nằm lại đã thuộc về một thế hệ trước và sự hy sinh của họ có liên quan đến cuộc sống bình yên của thế hệ hôm nay.

Gạc Ma cũng khiến người trẻ suy nghĩ về hai chữ trách nhiệm. Trách nhiệm với Tổ quốc không phải lúc nào cũng là cầm súng hay đứng giữa chiến trường. Với thế hệ hôm nay, trách nhiệm có thể bắt đầu từ việc học tập tốt, hiểu đúng lịch sử, có ý thức bảo vệ chủ quyền quốc gia và sử dụng mạng xã hội một cách có trách nhiệm. Khi hiểu lịch sử, người trẻ sẽ biết trân trọng những gì mình đang có.

Một điều đáng quý là ngày càng có nhiều hoạt động đưa lịch sử biển đảo đến gần với thanh thiếu niên. Những buổi sinh hoạt chuyên đề, cuộc thi tìm hiểu, triển lãm ảnh, hoạt động về nguồn hay những chuyến thăm khu tưởng niệm giúp lịch sử không còn là những bài học khô cứng. Khi được nhìn thấy những hình ảnh thật, nghe những câu chuyện thật và đứng trước những địa điểm gắn với lịch sử, người trẻ sẽ có cách cảm nhận sâu sắc hơn.

Những câu chuyện về Gạc Ma cũng giúp người trẻ hiểu hơn về giá trị của hòa bình. Hòa bình đôi khi khiến con người quên mất rằng đã từng có những người phải hy sinh để bảo vệ nó. Một thế hệ sinh ra trong thời bình có thể không cảm nhận hết sự khốc liệt của chiến tranh, nhưng có thể học cách biết ơn. Biết ơn không nhất thiết phải thể hiện bằng những lời lớn lao. Đôi khi chỉ là một phút mặc niệm, một nén hương hay một hành động nhỏ để giữ gìn ký ức.

Có những bạn trẻ sau khi tìm hiểu về Gạc Ma đã bắt đầu quan tâm hơn đến lịch sử biển đảo. Họ đọc thêm sách, xem các tư liệu, tìm hiểu về Trường Sa và Hoàng Sa. Từ một câu chuyện, họ bắt đầu có thêm nhiều câu hỏi. Và chính những câu hỏi ấy là dấu hiệu cho thấy lịch sử đang được tiếp nối.

Điều quan trọng nhất là người trẻ không chỉ nhớ về Gạc Ma trong những dịp kỷ niệm. Ký ức lịch sử cần được biến thành nhận thức và hành động. Một người trẻ hiểu về biển đảo sẽ có ý thức hơn khi chia sẻ thông tin trên mạng xã hội. Một học sinh biết trân trọng lịch sử sẽ biết giữ gìn truyền thống. Một đoàn viên hiểu về sự hy sinh của thế hệ trước sẽ có thêm động lực để sống có trách nhiệm với cộng đồng.

Có lẽ điều đẹp nhất trong những chuyến thăm về nguồn là khoảnh khắc một người trẻ đứng trước tượng đài và nhận ra rằng lịch sử không nằm ở đâu xa. Lịch sử nằm trong những cái tên, những bức ảnh và những câu chuyện về những con người từng sống như chúng ta. Họ cũng từng trẻ, từng có ước mơ và từng mong một ngày trở về. Nhưng họ đã chọn thực hiện nhiệm vụ của mình đến cùng.

Và rồi, khi người trẻ rời khỏi khu tưởng niệm, câu chuyện về Gạc Ma vẫn còn ở lại trong tâm trí. Có thể họ sẽ kể cho bạn bè, cho gia đình hoặc cho những người chưa từng biết. Một câu chuyện được kể lại sẽ có thêm một người nhớ. Một người nhớ sẽ có thêm một người biết ơn. Và từ đó, ký ức về những người lính năm xưa tiếp tục được truyền đi. Có lẽ đó cũng là cách thế hệ trẻ hôm nay viết tiếp câu chuyện của Gạc Ma: không phải bằng việc sống trong quá khứ, mà bằng cách hiểu quá khứ, trân trọng hiện tại và có trách nhiệm với tương lai của đất nước.