KHÍ PHÁCH ĐÔNG A TRONG LÒNG NƯỚC LẠNH (Góc nhìn tâm lý, triết lý)

Lịch sử thường ghi danh những vị tướng đứng trên đài cao, chỉ tay năm ngón điều binh khiển tướng, hoặc những kỵ sĩ oai phong lẫm liệt trên sa trường. Nhưng có một thứ ánh sáng khác, thầm lặng hơn, cô độc hơn nhưng không kém phần rực rỡ, tỏa ra từ lòng sông lạnh ngắt. Đó là hào khí Đông A mang tên Yết Kiêu. Viết về ông, không chỉ là viết về một người có biệt tài bơi lặn, mà là viết về một tinh thần trung nghĩa đến nghẹt thở.

Sinh ra trong một gia đình chài lưới nghèo khổ ven sông, Phạm Hữu Thế lớn lên cùng vị mặn của mồ hôi và vị tanh của dòng nước. Cuộc sống lam lũ đã tôi luyện cho ông một cơ thể săn chắc và một ý chí kiên định như đá tảng. Khi đất nước lâm nguy, ông đem tài năng thiên bẩm ấy dâng hiến cho Tổ quốc. Được Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn trọng dụng, ông cùng với Dã Tượng trở thành hai gia nô trung thành và đắc lực nhất, người bảo vệ tấm lưng cho vị Tiết chế Thống lĩnh.

Hãy thử đặt mình vào vị trí của Yết Kiêu trong những đêm trường cô độc dưới đáy sông. Chung quanh chỉ có bóng tối dày đặc, cái lạnh thấu xương và áp lực nước như muốn bóp nghẹt lồng ngực. Mỗi nhịp thở, mỗi mét di chuyển đều lơ lửng giữa ranh giới của sự sống và cái chết. Chỉ cần một chút sơ sẩy, một tiếng động nhỏ, ông sẽ bị phát hiện và bỏ mạng. Điều gì đã giữ cho trái tim của người đàn ông ấy vẫn đập bình thản, đôi tay vẫn run lên vì lạnh nhưng vẫn đóng chắc nịch chiếc dùi vào mạn thuyền giặc? Đó chính là lòng trung nghĩa.

Lòng trung nghĩa của Yết Kiêu không phải là thứ lý thuyết giáo điều trong sách vở, mà là hành động thực tế. Khi Trần Hưng Đạo gặp hiểm nguy trong trận rút lui, chính Yết Kiêu đã kiên nhẫn cắm thuyền đợi chủ tướng tại bến sông, bất chấp quân giặc đang lùng sục ráo riết. Hành động ấy khiến Trần Hưng Đạo phải rơi nước mắt cảm thán: "Chim hồng hộc bay cao được là nhờ lông cánh, nếu không có lông cánh thì cũng như chim thường". Yết Kiêu chính là chiếc lông cánh vững chãi nhất, là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy hào khí Đông A không chỉ thuộc về tầng lớp quý tộc, mà nó thấm đẫm trong dòng máu của mỗi người dân cày, dân chài Đại Việt.