Khí phách hiên ngang giữa dòng lịch sử Nam Bộ

Trong những trang sử hào hùng chống thực dân Pháp của dân tộc, hình ảnh Thủ Khoa Huân luôn ngời sáng như một biểu tượng bất diệt của lòng yêu nước và khí phách hiên ngang của sĩ tử Nam Kỳ. Vốn là một bậc học thức, đỗ Thủ khoa trong kỳ thi hương, lẽ ra ông đã có một con đường danh vọng bằng phẳng dưới triều đình phong kiến. Thế nhưng, trước họa xâm lăng của thực dân Pháp, tiếng gọi của non sông đã thức tỉnh trọn vẹn trái tim người trí thức ấy, biến ông từ một nhà giáo trở thành một lãnh tụ nghĩa quân kiên trung.

Cuộc đời hoạt động cách mạng của Thủ Khoa Huân là chuỗi ngày gian khổ nhưng vô cùng oanh liệt, gắn liền với các căn cứ kháng chiến từ Định Tường, Tân An đến chiến khu miền Đông Nam Bộ. Dù bị giặc bắt rồi thả, ông vẫn không một phút nao núng, tiếp tục trở lại gund cờ khởi nghĩa, hiệu triệu nhân dân đứng lên giành lại giang sơn. Sự kiên cường của ông không chỉ làm giặc Pháp khiếp sợ mà còn là ngọn lửa sưởi ấm, củng cố niềm tin sắt đá cho đồng bào trong những năm tháng đen tối nhất của lịch sử.

Khi rơi vào tay giặc lần thứ hai tại Chợ Gạo, biết không thể khuất phục được ý chí thép của người anh hùng, thực dân Pháp đã dùng mọi thủ đoạn từ dụ dỗ đến tra tấn dã man. Song, đối mặt với cái chết cận kề, Thủ Khoa Huân vẫn giữ trọn nụ cười thanh thản của một kẻ sĩ đạp bằng giông bão. Trước pháp trường tại Mỹ Tho, trước khi hiên ngang đón nhận cái chết, ông vẫn hướng về quê hương với ánh mắt đượm tình yêu thương vô bờ bến, để lại câu thơ lẫm liệt vang vọng mãi muôn đời.

(Nguồn: Tư liệu Báo Đồng Nai, Thư viện Đồng Nai, Công an Đồng Nai)