Khi quá khứ soi sáng hiện tại

Trong hành lý trở về của mỗi người lính, kỷ vật có thể thưa thớt, nhưng những giai điệu về tình đồng chí sẽ còn vang vọng mãi theo năm tháng. Đối với bà Lê Thị Khải, khúc chèo “Sáng mãi tên anh” chính là món quà tinh thần vô giá, được kết tinh từ vẹn nguyên xúc cảm trong đêm cuối cùng trước khi chia tay đơn vị thanh niên xung phong (TNXP). Bà Khải sinh năm 1945, là một người con của xã Hoàng Diệu, huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội. Ở quê nhà, bà luôn được chòm xóm yêu mến, kính trọng bởi sự nhiệt huyết, tinh thần trách nhiệm và lòng tận tụy với các phong trào chung. Hiện tại, bà đang cống hiến với vai trò Ủy viên Ban Chấp hành Hội Cựu TNXP xã Hoàng Diệu kiêm Chi hội trưởng Chi hội TNXP thôn Bài Trượng.

Ngược dòng thời gian về những năm tháng ra trận, năm 1965, khi vừa tròn đôi mươi, người thiếu nữ Lê Thị Khải đã hăng hái gia nhập lực lượng TNXP. Bà được phân công vào đơn vị N81, thuộc Đội TNXP chống Mỹ, cứu nước. Trọng trách của đơn vị lúc bấy giờ là giữ vững mạch máu giao thông từ Nam Định đến Thanh Hóa, trọng điểm là tuyến đường sắt huyết mạch nối liền hai tỉnh. Giữa mưa bom bão đạn, việc duy trì thông suốt tuyến đường có ý nghĩa sống còn đối với tiền tuyến. Bà Khải cùng các đồng đội không quản ngại hiểm nguy để san lấp hố bom, sửa sang nền đường, rà phá bom mìn và dọn dẹp chướng ngại vật. Dù điều kiện sinh hoạt vô cùng gian khổ và hiểm nguy luôn rình rập, nhưng mỗi mét đường được thông suốt, mỗi chuyến tàu qua ga an toàn lại trở thành nguồn động lực to lớn. Những người chiến sĩ TNXP năm ấy hiểu rằng, sự hy sinh thầm lặng của mình đang góp phần làm nên chiến thắng chung của dân tộc.

Trong những năm tháng khói lửa ấy, bà Khải cũng đã từng đổ máu trên chiến trường. Vào tháng 7-1965, trong một lần đi nhận dụng cụ ở phía Nam, khi vừa đến giữa cầu Đò Lèn (Thanh Hóa) thì một quả tên lửa bất ngờ dội xuống đầu cầu. Mảnh tên lửa găm thẳng vào đầu khiến bà ngất lịm. Được đồng đội kịp thời đưa đi cấp cứu, bà dần bình phục và kiên quyết trở lại sát cánh cùng đơn vị. Vết sẹo hằn sâu trên trán ngày ấy vẫn đi theo bà đến tận hôm nay như một chứng nhân kiên cường của thời hoa lửa.

Đến tháng 12-1969, sau khi hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, bà nhận quyết định xuất ngũ. Đêm cuối cùng trước ngày rời xa màu áo xanh TNXP, những ký ức dồn dập về tình đồng đội, về những người ngã xuống đã khiến tâm hồn người chiến sĩ trẻ nghẹn ngào. Trong khoảnh khắc thiêng liêng ấy, bài chèo “Sáng mãi tên anh” đã ra đời. Khúc hát là lời tri ân sâu sắc gửi đến những anh hùng liệt sĩ, những thương binh và những người con đã hiến dâng tuổi xuân cho nước nhà. Khi giai điệu ấy vang lên trong buổi chia tay, nhiều đồng đội đã không cầm được nước mắt — những giọt nước mắt của niềm tự hào xen lẫn tiếc nuối, bởi sau ngày mai, mỗi người sẽ rẽ sang một ngả đường riêng, và có cả những người đã mãi mãi nằm lại nơi chiến trường.

Rời chiến trận trở về cuộc sống đời thường, bà Khải vẫn vẹn nguyên tấm lòng son sắt với đồng đội cũ. Bà chủ động tham gia Hội Cựu TNXP và dẫn dắt phong trào địa phương bằng tất cả bầu máu nóng năm xưa. Giờ đây, "Sáng mãi tên anh" không đơn thuần là một tác phẩm âm nhạc của đêm chia ly, mà đã trở thành lời nhắn nhủ thiêng liêng của một thế hệ đi trước gửi lại cho mai sau: hãy sống, trân trọng và khắc cốt ghi xương công ơn của những người đã ngã xuống vì nền độc lập hôm nay.