KHI QUÊ HƯƠNG GỌI TÊN NGƯỜI CON GÁI ĐỒNG LỘC

Có những cái tên luôn đi cùng tên quê hương. Hồ Thị Cúc là một cái tên như thế. Chỉ cần nhắc đến chị, người ta nhớ ngay đến Sơn Bằng, Hương Sơn, Hà Tĩnh. Chỉ cần nhắc đến “Cúc ơi!”, người ta lại nhớ đến dòng Ngàn Phố và cô gái quê đã ra đi từ vùng đất ấy. Hồ Thị Cúc sinh năm 1944 tại Nương Bao, xã Sơn Bằng. Tuổi thơ của chị trải qua nhiều mất mát. Nạn đói năm 1945 đã cướp đi cha và bà nội khi chị còn rất nhỏ. Sau đó, chị được ông nội và người thân nuôi dưỡng. Những năm tháng đầu đời ấy có thể không dễ dàng, nhưng quê hương vẫn là nơi nuôi dưỡng chị lớn lên. Khi trưởng thành, Cúc tham gia thanh niên xung phong vào năm 1965. Từ đó, cuộc đời chị gắn với những tuyến đường phục vụ chiến trường. Chị cùng đồng đội làm việc trong điều kiện địch đánh phá liên tục. Ba năm sau, chị trở thành Tiểu đội phó Tiểu đội 4, C552. Một cô gái quê đã trưởng thành trong tập thể và được giao trách nhiệm. Điều đó cho thấy tuổi trẻ của chị không chỉ là những năm tháng của riêng mình. Chị đã trở thành một phần của nhiệm vụ chung. Ngã ba Đồng Lộc là nơi chị cùng đồng đội thực hiện nhiệm vụ bảo đảm giao thông. Khu vực này có vị trí chiến lược trên tuyến đường 15A và thường xuyên bị đánh phá. Năm 1968, Đồng Lộc bước vào thời kỳ ác liệt nhất. Trong những ngày như vậy, Hồ Thị Cúc và đồng đội vẫn bám đường. Họ làm việc giữa bom đạn, san lấp hố bom, sửa chữa đường và củng cố hầm trú ẩn. Ngày 24/7/1968, họ hy sinh. Từ đó, quê hương và tên tuổi chị gắn với nhau theo một cách khác. Chị không trở về Sơn Bằng bằng một cuộc đoàn tụ. Nhưng mỗi khi câu chuyện về chị được kể, Sơn Bằng lại được nhắc đến. Mỗi khi người ta tìm hiểu về mười cô gái Đồng Lộc, người ta lại biết rằng có một cô gái đến từ Hương Sơn. Đó là một cách quê hương giữ người con của mình lại. Một người đã hy sinh ở nơi khác nhưng không bao giờ mất khỏi ký ức quê nhà. Có lẽ ai cũng mong một ngày được trở về nơi mình sinh ra. Với Hồ Thị Cúc, cuộc trở về ấy đã không thể xảy ra theo cách bình thường. Nhưng câu chuyện của chị đã trở về. Nó trở về qua thơ ca, qua lịch sử, qua những người đến thăm Ngã ba Đồng Lộc và qua những thế hệ học sinh tìm hiểu về các nữ thanh niên xung phong. Quê hương không chỉ là nơi một người sinh ra. Quê hương còn là nơi lưu giữ tên tuổi người ấy. Sơn Bằng hôm nay có thể tự hào khi nhắc đến Hồ Thị Cúc. Không phải vì chiến tranh là điều đáng mong muốn, mà bởi trong một thời kỳ đau thương, quê hương đã có những người trẻ dám sống và cống hiến. Câu chuyện của chị cũng nhắc thế hệ hôm nay về trách nhiệm với quê hương. Không cần những điều quá lớn lao. Một người có thể đóng góp bằng công việc của mình, bằng việc học tập, bằng sự tử tế và bằng ý thức xây dựng cộng đồng. Hồ Thị Cúc đã đóng góp bằng tuổi trẻ của mình trong một thời đại khác. Chúng ta có trách nhiệm tiếp tục xây dựng quê hương trong thời bình. Khi quê hương gọi tên Hồ Thị Cúc, đó không chỉ là một tiếng gọi của quá khứ. Đó còn là lời nhắc với hiện tại: hãy sống sao để nơi mình sinh ra luôn có thể tự hào về những người con của mình.