Khí thế đồng khởi ở Khu Đông Bình Định

Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Khu Đông Bình Định là một địa bàn có vị trí quan trọng. Đây là vùng sâu sát biển, nơi địch ra sức kìm kẹp bằng hệ thống ấp chiến lược và bộ máy tay sai ở cơ sở. Nhưng cũng chính nơi ấy, trong mùa hè năm 1964, phong trào cách mạng đã bùng lên mạnh mẽ, tạo nên một dấu mốc đáng nhớ trong lịch sử đấu tranh của quân và dân Bình Định. Theo tư liệu lịch sử, phối hợp nhịp nhàng với đòn tiến công địch, các đội công tác đã phát động Nhân dân nổi dậy dồn dập và mạnh mẽ. Mục tiêu là phá kẹp, phá ấp chiến lược, giành quyền làm chủ cơ sở. Đây là sự kết hợp chặt chẽ giữa hoạt động vũ trang và sức mạnh quần chúng, tạo nên thế tiến công liên tục vào hệ thống kìm kẹp của địch. Từ ngày 5/7/1964 đến 5/8/1964, tại vùng trọng điểm đông nam Phù Cát - đông bắc Tuy Phước, Nhân dân đã nổi dậy phá dứt điểm các ấp chiến lược và bộ máy kẹp của địch. Lần đầu tiên, ta giải phóng được một mảng khá liên hoàn ở vùng sâu sát biển, dài khoảng 20 km, gồm 34 thôn với khoảng 90.000 dân. Tại Tuy Phước, phong trào phát triển mạnh mẽ. Ta đã giải phóng và làm chủ 22 thôn thuộc các xã Phước Thắng, Phước Lý, Phước Hòa, Phước Quang và Phước Hưng. Trong đó, Phước Hưng và Phước Lý được giải phóng hoàn toàn. Đây là kết quả có ý nghĩa lớn, làm thay đổi cục diện đấu tranh ở vùng đông bắc Tuy Phước. Ở Phù Cát, riêng vùng đồng đã giải phóng 21 thôn thuộc các xã Cát Thắng, Cát Chánh và Cát Khánh. Đặc biệt, xã Cát Chánh giải phóng 11 thôn, chỉ còn đồn bảo an ở thôn Phú Hậu. Điều đó cho thấy hệ thống kiểm soát của địch ở khu vực này đã bị đánh mạnh, tạo điều kiện để phong trào cách mạng tiếp tục phát triển. Thắng lợi ở Khu Đông không chỉ là kết quả của các trận đánh, mà còn là thắng lợi của lòng dân. Khi quần chúng được phát động, khi lực lượng vũ trang hỗ trợ đúng lúc, những thôn xóm bị kìm kẹp đã đồng loạt đứng lên phá ấp chiến lược, giành lại quyền làm chủ. Từ vùng sâu sát biển, phong trào lan tỏa, mở ra thế mới cho cuộc đấu tranh ở đồng bằng Bình Định. Nhìn lại những năm tháng “hoa lửa”, khí thế đồng khởi ở Khu Đông năm 1964 là minh chứng sinh động cho sức mạnh đoàn kết của quân và dân Bình Định. Đó là câu chuyện về sự phối hợp giữa tiến công vũ trang và nổi dậy quần chúng, về ý chí bám đất giữ làng và quyết tâm phá bỏ xiềng xích kìm kẹp của Mỹ - ngụy trên quê hương.