Khí thế tiến công và nổi dậy của quân dân Bình Định năm 1962

Đầu tháng 3/1962, trong bối cảnh Mỹ - ngụy đẩy mạnh chiến tranh đặc biệt, tăng cường càn quét, gom dân và lập ấp chiến lược, quân và dân Bình Định đã bước vào một đợt đấu tranh quyết liệt. Phối hợp với hoạt động chung của toàn khu, lực lượng vũ trang và quần chúng Nhân dân trong tỉnh đã đồng loạt tiến công, nổi dậy, từng bước phá thế kìm kẹp của địch ở nhiều địa phương.

Theo tư liệu lịch sử, lực lượng vũ trang Bình Định đã tiến công các chốt dân vệ, bảo an tại nhiều địa bàn như Hoài Sơn, Ân Hảo, Ân Tín, Vĩnh Hòa. Nổi bật là các trận Núi Bé, Hoài Sơn ngày 3/3/1962 và các trận ở Hội Long, Thanh Lương. Những trận đánh này không chỉ tiêu diệt từng trung đội dân vệ, mà còn đánh thiệt hại nặng quân cứu viện từ một đến hai đại đội bảo an.

Đặc biệt, chiến thắng Núi Bé, Hoài Sơn đã mở đầu cho việc bộ đội địa phương tỉnh vận dụng chiến thuật tiến công địch trong công sự vững chắc. Đây là dấu mốc thể hiện sự trưởng thành của lực lượng vũ trang Bình Định cả về bản lĩnh chiến đấu, cách đánh và khả năng phối hợp trên chiến trường.

Không chỉ có tiếng súng tiến công của lực lượng vũ trang, phong trào quần chúng cũng bùng lên mạnh mẽ. Tại các trọng điểm, Nhân dân đã nổi dậy phá rã bộ máy kìm kẹp ở 26 thôn thuộc các huyện Hoài Ân, Hoài Nhơn, Phù Mỹ, Phù Cát và Bình Khê, với hơn 31.000 dân. Đây là những vùng đã có cơ sở cách mạng từ năm 1960 và từng bước phá kẹp từ năm 1961, nay tiếp tục vươn lên giành quyền làm chủ.

Từ khí thế nổi dậy ấy, lực lượng cách mạng tổ chức 46 cuộc vũ trang tuyên truyền ở 27 xã thuộc 7 huyện đồng bằng và huyện Vân Canh. Qua đó, ta đã diệt 40 tên ác ôn, hạ uy thế trước dân 286 tên điệp, vận động gần 200 thanh niên thoát ly tham gia cách mạng. Những con số ấy cho thấy phong trào không chỉ phát triển về chiều rộng mà còn có sức tác động mạnh mẽ đến tinh thần Nhân dân và bộ máy kìm kẹp của địch.

Cùng với hoạt động vũ trang, hàng chục nghìn lượt quần chúng đã tham gia 53 cuộc mít tinh hưởng ứng Đại hội lần thứ I Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam ngày 16/2/1962. Ở nhiều nơi, Nhân dân đứng lên đấu tranh chống cưỡng bức đi dinh điền, chống dồn dân vào ấp chiến lược, chống bắt lính và chống gom dân. Đồng bào các thôn Mỹ Đức, Mỹ Thọ ở Phù Mỹ, Nhân dân Hội Vân, An Hữu, cùng đồng bào dân tộc ở 6 xã vùng thấp Vân Canh đã thể hiện tinh thần bất khuất, không chịu khuất phục trước sự đàn áp của địch.

Nhìn lại những năm tháng “hoa lửa”, đợt tiến công và nổi dậy tháng 3/1962 là một dấu ấn quan trọng trong phong trào cách mạng Bình Định. Đó là sự kết hợp giữa đấu tranh vũ trang và đấu tranh chính trị, giữa sức mạnh của lực lượng cách mạng với sức mạnh quần chúng Nhân dân. Từ những làng quê bị kìm kẹp, người dân Bình Định đã đứng lên phá ách áp bức, giữ đất, giữ làng, giữ vững niềm tin vào cách mạng.

Những câu chuyện ấy hôm nay vẫn còn nguyên giá trị, nhắc nhở thế hệ sau về truyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết và ý chí kiên cường của quân dân Bình Định trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.