Khí thế xung phong
Dường như là điểm chung của tất cả thanh niên đôi mươi ngày ấy, dù là nam hay nữ.
Bà Nguyễn Thị Lý, 89 tuổi, hiện đang sống phường Nam Thanh, thành phố Điện Biên Phủ vẫn vẹn nguyên ký ức một thời “Dốc Pha Đin chị gánh, anh thồ/Đèo Lũng Lô anh hò, chị hát”.
Bà Lý là dân công hỏa tuyến tham gia vận chuyển lương thực cho quân đội ta tại chiến trường Điện Biên Phủ. Tuổi cao khiến cho trí nhớ của bà đôi lúc như phủ mây mù. Bà không còn nhớ rõ năm tháng, sự kiện nhưng câu chuyện “chị gánh, anh thồ” dường như chính là kỷ niệm đẹp nhất của cuộc đời, được bà kể lại cho chúng tôi nghe với ánh mắt rạng rỡ.
Sinh ra và lớn lên ở thôn An Lạc, xã Hạnh Phúc, huyện Thọ Xuân (tỉnh Thanh Hóa), đến năm 1953, cô gái Nguyễn Thị Lý tròn 18 tuổi. Hưởng ứng lời hiệu triệu toàn dân tham gia vận tải lương thực phục vụ Chiến dịch Điện Biên Phủ, cô Lý cũng viết đơn xung phong lên đường.
“Thời điểm ấy, trong thôn, xã đâu đâu cũng có khẩu hiệu ‘Tất cả cho tiền tuyến, tất cả để chiến thắng’. Rất nhiều người dân tình nguyện tham gia phục vụ chiến dịch. Đường ra mặt trận đông như hội. Có lẽ chỉ còn người già, trẻ em ở lại quê nhà,” bà Lý kể.
Sau khi vượt qua các “vòng tuyển,” tham gia học chính trị, học cầm súng, bà Lý cùng hàng trăm nam thanh nữ tú khác đảm nhận nhiệm vụ vận chuyển lương thực, thực phẩm cho chiến trường.
Ngày đó, toàn bộ hàng hóa thiết yếu từ khắp nơi trong tỉnh được tập trung về Thọ Xuân rồi tỏa đi nhiều cung đường khác nhau để đảm bảo an toàn, bí mật lên Sơn La, Hòa Bình rồi mới tiếp tục chuyển vào những kho lớn tại Điện Biên.
Trung bình mỗi chị em phụ nữ gánh 20kg gạo đi bộ một chặng đường dài. Cứ màn đêm buông xuống là họ lên đường để tránh sự phát hiện của mật thám, máy bay địch.
Theo bà Lý kể, để đưa gạo đến nơi an toàn là cả một quá trình gian nan, vất vả không lời nào tả hết. Cơm ăn, nước uống thiếu thốn. Bom đạn quân địch nổ sát bên tai. Đường rừng hiểm trở, dốc cao, vực sâu, muỗi rừng cắn gây bệnh sốt rét… Lại thêm chị em phụ nữ “đến tháng,” phải tìm đường ra suối, vào nhờ nhà dân để rửa ráy, vệ sinh.
Khó khăn, gian khổ là thế, nhưng với tinh thần “tất cả cho tiền tuyến, tất cả để chiến thắng,” từng đoàn xe đạp thô sơ, người gánh gồng nườm nượp nối nhau vượt qua núi cao, đèo sâu vào chiến dịch.
