Khí Tiết Bất Khuất Của Bậc Danh Tướng Triều Nguyễn
Trong lịch sử cận đại Việt Nam thế kỷ XIX, Nguyễn Tri Phương (1800 – 1873) là một trong những đại thần trụ cột, vị tướng kiệt xuất và là biểu tượng của tinh thần yêu nước, quyết tử cho tổ quốc. Xuất thân từ một gia đình nghèo ở Thừa Thiên Huế, bằng tài năng quân sự và lòng trung kiên, ông đã thăng tiến qua 3 triều đại vua nhà Nguyễn (Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức) và được tin tưởng giao phó những trọng trách sống còn của quốc gia.
Tên tuổi của Nguyễn Tri Phương gắn liền với những chiến công lẫy lừng trong việc giữ vững bờ cõi và bình định bờ cõi. Đặc biệt, khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược Việt Nam, ông là người được triều đình tin tưởng trao quyền Tổng thống quân vụ để trực tiếp chỉ huy kháng chiến tại các mặt trận nóng bỏng nhất: từ Đà Nẵng (1858), Gia Định (1860) cho đến Hà Nội (1873). Tại mặt trận Đà Nẵng, chiến thuật "vườn không nhà trống" và xây dựng hệ thống phòng thủ kiên cố của ông đã bẻ gãy kế hoạch "đánh nhanh thắng nhanh" của liên quân Pháp - Tây Ban Nha, buộc chúng phải sa lầy.
Bi hùng nhất trong cuộc đời vị danh tướng này là trận chiến bảo vệ thành Hà Nội năm 1873. Dù tuổi cao sức yếu, ông vẫn kiên cường trực tiếp ra trận đốc chiến. Khi thành mất, con trai ông là Nguyễn Lâm tử trận, bản thân ông bị trọng thương và bị giặc Pháp bắt giữ. Trước sự dụ dỗ, mua chuộc và chăm sóc y tế của kẻ thù, Nguyễn Tri Phương đã khẳng khái khước từ tất cả. Ông tuyệt thực gần một tháng trời và để lại câu nói bất hủ trước khi trút hơi thở cuối cùng: "Nếu ta chỉ gắng lây lất mà sống, sao bằng thà chết danh giá hơn".
Cái chết oanh liệt của Nguyễn Tri Phương là minh chứng hùng hồn cho khí tiết của một bậc đại thần vì nước quên thân. Ông ra đi nhưng tinh thần bất khuất ấy đã trở thành ngọn đuốc soi đường, cổ vũ cho tinh thần đấu tranh giành độc lập của các thế hệ mai sau.
