Khí Tiết Của Vị Quan Ngự Sử Thượng Tôn Pháp Luật

Phan Đình Phùng sinh ra trong một gia đình dòng dõi khoa bảng tại làng Đông Thái, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh. Năm 1877, ông thi đỗ Đình nguyên Tiến sĩ và được bổ làm quan dưới triều Nguyễn. Nhờ sự liêm chính, thẳng thắn, ông nhanh chóng được cất nhắc lên chức Ngự sử ở Đô sát viện – cơ quan chuyên can gián vua và gièm chép các hành vi sai trái của quan lại.

Năm 1883, Vua Tự Đức qua đời, để lại di chiếu nhường ngôi cho Tụy Quốc Công Dục Đức. Tuy nhiên, Phụ chính Đại thần Tôn Thất Thuyết và Nguyễn Văn Tường vì muốn nắm trọn quyền hành nên đã dựng chuyện để phế bãi Vua Dục Đức chỉ sau 3 ngày đăng quang. Trong phiên triều đình đầy không khí sợ hãi, các quan lại đều im lặng không ai dám lên tiếng vì sợ bị vạ lây. Duy chỉ có Phan Đình Phùng dũng cảm đứng ra vạch trần hành vi vô đạo, trái với di chiếu của tiên đế. Tôn Thất Thuyết nổi giận hạ lệnh tống giam ông vào ngục, sau đó cách chức và đuổi về quê nhà. Hành động này không làm ông sờn lòng mà càng khẳng định khí tiết của một vị quân tử, luôn đặt kỷ cương, pháp luật và đạo lý lên trên sự an nguy của bản thân.