KHÍ TIẾT NGƯỜI SĨ PHU ĐẤT MỸ THO
Có những câu chuyện lịch sử không nằm trong sách giáo khoa, mà nằm trong ánh mắt nheo nheo vì dấu chân chim và những vết sẹo chưa bao giờ thôi nhức nhối mỗi khi trái gió trở trời của các bậc tiền bối. Trong những ngày thực hiện chiến dịch “Ký ức sống mãi”, tôi đã có dịp ngồi lại bên tách trà thơm cùng chú Nguyễn Hữu Quân. Cuộc trò chuyện hôm ấy không chỉ là buổi lấy tư liệu, mà là một hành trình ngược dòng thời gian về những năm tháng “hoa lửa” đầy kiêu hùng.
Giữa nhịp sống hối hả của năm 2026, khi những tòa nhà cao tầng mọc lên, tôi lại muốn tìm về một khoảng lặng để lắng lòng mình trước những trang sử vàng của quê hương Tiền Giang. Có một người con của đất Chợ Gạo, người đã dùng ngòi bút và cả dòng máu nóng của mình để viết nên hai chữ "Trung nghĩa". Đó chính là cụ Thủ khoa Nguyễn Hữu Huân. Bài viết này không chỉ là một bài dự thi, mà là nén tâm nhang mộc mạc tôi xin dâng lên người anh hùng đã hóa thân thành hồn thiêng sông núi.
Cụ Nguyễn Hữu Huân sinh ra tại làng Tịnh Hà, tổng Hòa Bình, huyện Kiến Hưng (nay thuộc xã Mỹ Tịnh An, huyện Chợ Gạo). Vốn thông minh học giỏi, đỗ đầu kỳ thi Hương nên dân gian tôn kính gọi cụ là Thủ khoa Huân. Nhưng khi giặc Pháp giày xéo quê hương, cụ đã không chọn con đường vinh hoa phú quý mà rũ bỏ áo dài khăn đóng, cầm gươm đứng lên chiêu mộ nghĩa binh, cùng nhân dân đánh giặc cứu nước.
Câu chuyện về cụ là minh chứng cho sự kiên trung đến tận cùng. Ba lần bị giặc Pháp bắt, chúng dùng đủ mọi cách từ mua chuộc bằng chức tước đến tra tấn dã man, nhưng cụ vẫn khẳng khái từ chối. Lần cuối cùng trước khi bị hành hình tại quê nhà vào năm 1875, cụ vẫn giữ phong thái ung dung, làm thơ để lại cho đời, khẳng định ý chí bất khuất trước họng súng kẻ thù. Sự hy sinh của cụ là một "câu chuyện thời hoa lửa" rực cháy, sưởi ấm lòng người dân lục tỉnh lúc bấy giờ.
Đối với thế hệ đoàn viên chúng tôi tại phường Trung An hôm nay, cụ Thủ khoa không chỉ là một nhân vật trong sách sử. Cụ là hiện thân của lòng tự trọng, của tinh thần hiếu học và tình yêu quê hương cháy bỏng. Qua câu chuyện của cụ, chúng tôi hiểu rằng: Dù ở thời đại nào, sự kiên định với lý tưởng và trách nhiệm với cộng đồng luôn là kim chỉ nam cho tuổi trẻ.
Khép lại bài viết, lòng tôi vẫn bồi hồi khi nghĩ về giây phút cụ Thủ khoa Huân hiên ngang bước ra pháp trường bên dòng kênh Bảo Định quê nhà. Chúng tôi – những người trẻ đang sống trong hòa bình – xin hứa sẽ giữ gìn và lan tỏa những giá trị lịch sử cao đẹp này thông qua các sản phẩm truyền thông số, để "Trạm ký ức" về cụ mãi mãi sống trong tim mỗi người dân Tiền Giang.
