Khi tiểu đội chỉ còn bốn người

Ngày đầu nhập ngũ, tiểu đội chúng tôi có đủ người.

Ai cũng trẻ.

Người quê Nghệ An, người Thanh Hóa, người Quảng Bình, người từ những miền quê khác.

Chúng tôi cùng ăn, cùng ngủ, cùng hành quân.

Có những đêm kể chuyện quê nhà đến khuya.

Có lúc chia nhau từng ngụm nước.

Có khi hai người nằm chung một chiếc võng.

Chúng tôi từng nghĩ sẽ cùng nhau đi hết chặng đường.

Nhưng chiến tranh không phải lúc nào cũng cho con người quyền lựa chọn.

Sau nhiều tháng hành quân và chiến đấu, quân số của tiểu đội dần thay đổi.

Có người được điều đi đơn vị khác.

Có người bị thương.

Có người không còn trở về.

Đến một ngày, khi cán bộ kiểm tra quân số, tôi chợt nhận ra:

Tiểu đội chỉ còn bốn người.

Tôi, Lâm, Hòa và Páo.

Bốn người đứng cạnh nhau.

Không ai nói gì trong vài giây.

Tôi nhìn những khoảng trống trong đội hình và bất giác nhớ những khuôn mặt từng đứng ở đó.

Người hay kể chuyện.

Người hát hay.

Người luôn nhường phần nước cho bạn.

Người từng hứa sau chiến tranh sẽ về quê cưới vợ.

Những câu chuyện ấy vẫn còn.

Chỉ có người kể không còn đứng trước mặt chúng tôi nữa.

Lâm cúi xuống chỉnh lại dây ba lô.

Cậu nói:

— Đủ bốn người rồi.

Hòa đáp:

— Ừ.

Páo nhìn về phía con đường trước mặt:

— Mình vẫn phải đi.

Không ai nói thêm.

Chúng tôi khoác ba lô.

Bốn người tiếp tục bước.

Từ ngày ấy, chúng tôi càng hiểu rõ hơn ý nghĩa của hai chữ đồng đội.

Đi đường, người khỏe đi trước mở đường.

Người mệt được nhắc nghỉ.

Ai còn nước thì chia.

Ai có thuốc thì chăm sóc cho người đau.

Bốn người không ai muốn mình trở thành người khiến những người còn lại phải lo lắng.

Nhưng cũng không ai để người khác phải cố gắng một mình.

Có một đêm, chúng tôi ngồi dưới một gốc cây.

Lâm lấy tấm ảnh cũ ra nhìn.

Trong ảnh vẫn là những người của tiểu đội ngày đầu.

Cậu nói rất khẽ:

— Ước gì tất cả vẫn còn đủ.

Không ai trả lời.

Tôi nhìn tấm ảnh.

Bốn người chúng tôi còn ở đây.

Những người khác nằm lại ở những nơi rất xa.

Tôi nói:

— Mình còn nhớ họ là được.

Hòa gật đầu.

Páo cất tiếng:

— Sau này nếu có ngày về, phải tìm được nơi họ nằm lại.

Chúng tôi cùng gật đầu.

Đó không phải một lời hứa lớn lao.

Nhưng cả bốn đều nhớ.

Sáng hôm sau, tiếng gọi hành quân vang lên.

Bốn chiếc ba lô lại được khoác lên vai.

Bốn người nối nhau trên con đường rừng.

Phía trước còn rất dài.

Chúng tôi không biết mình sẽ đi đến đâu.

Nhưng biết một điều:

Mình phải đi tiếp, và phải nhớ những người đã đi cùng mình.

Nhiều năm sau, bác Được kể:

“Có những ngày nhìn đội hình chỉ còn bốn người, lòng mình trống trải lắm. Nhưng chính lúc ấy tôi càng hiểu rằng mình không được phép quên những người đã từng đứng bên cạnh.”

Bác nói:

“Chúng tôi đi tiếp không phải vì quên họ. Trái lại, càng đi tiếp càng nhớ họ.”

Bốn người còn lại sau này mỗi người một cuộc đời.

Nhưng trong ký ức, họ vẫn là một tiểu đội.

Một tiểu đội từng đủ người.

Từng cười với nhau.

Từng chia nhau từng miếng lương khô.

Từng mắc chung chiếc võng.

Từng che mưa dưới một tấm tăng.

Và từng hứa sẽ trở về.

Khi tiểu đội chỉ còn bốn người, khoảng trống trong đội hình trở nên rất lớn. Nhưng tình đồng đội không mất đi. Nó trở thành ký ức, thành lời hứa và thành trách nhiệm của những người còn lại: sống sao cho xứng đáng với những người đã cùng mình đi qua một thời tuổi trẻ.