KHI TÔI PHẢI RÚT LUI, ĐỂ LẠI ĐỒNG ĐỘI PHÍA SAU
Khoảnh khắc đau đớn nhất của đời lính: nhận lệnh rút lui, buộc phải bỏ lại đồng đội đã hy sinh – nỗi day dứt theo người sống suốt cả cuộc đời.
Không phải lúc nào người lính cũng được phép tiến lên. Có những lúc, mệnh lệnh đưa ra là: rút lui.
Và đó là mệnh lệnh đau đớn nhất mà ông từng nhận trong đời.
Trận đánh hôm ấy kéo dài suốt nhiều giờ. Địch phản kích dữ dội. Đơn vị ông bị tổn thất nặng. Đạn dược cạn dần. Người bị thương nằm rải rác trong giao thông hào. Khi trời sập tối, chỉ huy buộc phải ra quyết định: rút về tuyến sau để bảo toàn lực lượng.
Lệnh truyền xuống rất ngắn gọn.
Ông nghe mà tim như bị bóp nghẹt.
Rút lui… nghĩa là phải bỏ lại những người đã hy sinh. Không thể mang họ theo. Không thể chôn cất tử tế. Chỉ có thể đánh dấu tạm, rồi quay lại sau – nếu còn cơ hội.
Ông nhìn quanh. Những gương mặt quen thuộc không còn đủ nữa. Có người đã nằm lại vĩnh viễn. Có người bị thương nặng, được cáng đi trước. Có người… không kịp đi.
Khi chuẩn bị rút, ông quay lại nhìn lần cuối đoạn hào nơi thằng Tùng và Dũng đã ngã xuống. Trời tối dần. Pháo sáng bắn lên, soi rõ từng hố bom, từng thân người bất động.
– Đi thôi! – ai đó kéo tay ông.
Chân ông như dính chặt xuống đất. Ông muốn ở lại. Muốn làm điều gì đó. Nhưng chiến tranh không cho phép lựa chọn theo cảm xúc. Ở lại lúc ấy đồng nghĩa với tự sát.
Ông cúi xuống, lấy một cành cây gãy, cắm xuống chỗ đồng đội nằm. Không bia mộ. Không tên. Chỉ là một dấu hiệu mong manh giữa biển đất đá.
– Anh em nhé… – ông thì thầm – Bọn tôi sẽ quay lại.
Nhưng chính ông cũng không dám chắc lời hứa ấy có thể thực hiện.
Khi rút lui qua giao thông hào, từng bước chân nặng trĩu. Mỗi bước đi là một lần xé lòng. Ông không quay đầu lại nữa, vì sợ nếu quay lại, mình sẽ không đủ can đảm để đi tiếp.
Đêm ấy, ông không khóc. Nhưng lòng ông đau nhói. Một nỗi day dứt âm ỉ, bám theo ông suốt những năm tháng sau này.
Nhiều năm sau hòa bình, ông trở lại Quảng Trị. Thành cổ đã khác xưa. Cỏ mọc xanh. Trời yên bình. Ông đứng lặng rất lâu, cố nhớ xem ngày ấy mình đã cắm cành cây ở đâu.
Ông biết, có thể ông sẽ không bao giờ tìm lại được chính xác nơi đồng đội nằm xuống. Nhưng ông tin, đất này đã ghi nhớ họ.
Và ông – người đã rút lui để sống – mang theo ký ức ấy suốt cả đời như một món nợ tinh thần không bao giờ trả hết.
Bởi có những người lính được trở về, là vì có những người đã mãi mãi ở lại phía sau.
