Khi trách nhiệm lớn hơn bản thân

Đêm Tây Bắc lạnh buốt. Sương phủ kín những con đường đất dẫn về phía trước. Đơn vị vừa dừng chân sau một chặng hành quân dài thì người cán bộ thông báo:

– Đêm nay phải đưa số đạn này lên tuyến trên.

Mọi người nhìn những hòm đạn xếp bên đường. Ai cũng đã mệt sau nhiều giờ đi bộ, vai đau nhức vì ba lô và súng đạn.

Một chiến sĩ trẻ khẽ thở dài:

– Giá được nghỉ một đêm…

Không ai trách anh. Bởi ai cũng nghĩ như thế.

Lúc ấy, Bế Văn Đàn bước tới.

– Tôi đi chuyến đầu.

Người cán bộ nhìn anh:

– Cậu vừa hành quân cả ngày rồi.

Anh đáp:

– Phía trước đang cần đạn.

Chỉ một câu ngắn gọn.

Không phải vì anh khỏe hơn mọi người.

Không phải vì anh không biết mệt.

Mà vì trong suy nghĩ của anh, trách nhiệm lúc ấy quan trọng hơn sự mệt mỏi của bản thân.

Đoàn vận chuyển lên đường trong đêm.

Đường trơn vì mưa, nhiều đoạn phải bám vào rễ cây để khỏi trượt xuống vực. Chiếc gùi nặng ép xuống đôi vai, hơi thở mỗi lúc một gấp.

Một chiến sĩ đi phía sau hỏi:

– Anh Đàn, có khi nào anh muốn bỏ cuộc không?

Anh cười nhẹ:

– Có chứ.

Người kia ngạc nhiên:

– Thật à?

– Ai mà không có lúc muốn nghỉ. Nhưng nếu mình nghỉ, công việc của cả đơn vị sẽ chậm lại.

Người chiến sĩ trẻ im lặng.

Anh chợt hiểu rằng trách nhiệm không phải là điều gì xa vời.

Đó là tiếp tục bước khi mình muốn dừng lại.

Đến nửa đêm, đoàn mới tới điểm giao nhận. Những hòm đạn được chuyển xuống giao thông hào. Một chiến sĩ ở tuyến trước nắm chặt tay Bế Văn Đàn:

– Anh em chờ mãi.

Bế Văn Đàn chỉ hỏi:

– Đủ chưa?

– Chưa, còn thiếu một chuyến.

Anh gật đầu:

– Chúng tôi quay lại.

Không một lời than vãn.

Trên đường về, mưa bắt đầu nặng hạt hơn. Đất bùn bám đầy chân dép. Một đồng đội bị trượt ngã, chiếc gùi nghiêng mạnh sang một bên.

Bế Văn Đàn lập tức quay lại đỡ.

Người đồng đội nói:

– Kệ tôi, anh đi trước đi.

Anh lắc đầu:

– Không ai bị bỏ lại.

Rồi hai người cùng đứng dậy.

Trong chiến tranh, có những khoảnh khắc người ta phải lựa chọn giữa sự thuận lợi cho mình và trách nhiệm với người khác.

Bế Văn Đàn thường chọn điều thứ hai.

Những ngày sau đó, đơn vị tiếp tục đào công sự dưới mưa phùn. Đất dính chặt vào cuốc xẻng, bàn tay phồng rộp đến bật máu.

Một chiến sĩ đặt cuốc xuống:

– Tôi hết sức rồi.

Bế Văn Đàn nhìn đoạn hào còn dang dở:

– Nghỉ một chút rồi làm tiếp. Đoạn này xong thì anh em phía trước mới có đường đi.

Mọi người lại cúi xuống.

Tiếng cuốc vang đều trong đêm.

Không ai hô khẩu hiệu.

Không ai nói những lời lớn lao.

Nhưng chính trong những công việc âm thầm ấy, trách nhiệm đã trở thành sức mạnh giữ cả đơn vị đứng vững.

Rồi trận chiến ở Mường Pồn đến.

Hỏa lực địch dữ dội, tình thế vô cùng nguy hiểm. Trong lúc cần giữ vững hỏa lực để bảo vệ đơn vị, Bế Văn Đàn đã dùng thân mình làm điểm tựa cho đồng đội tiếp tục chiến đấu.

Đó là khoảnh khắc lịch sử ghi nhớ.

Nhưng với đồng đội, hành động ấy không phải điều bất ngờ.

Bởi họ đã thấy ở anh điều đó từ trước.

Khi anh nhận chuyến vận chuyển đêm.

Khi anh quay lại đỡ người bị ngã.

Khi anh tiếp tục đào hào dù tay rớm máu.

Khi anh luôn nghĩ đến nhiệm vụ chung trước bản thân mình.

Nhiều năm sau, một cựu chiến binh từng chiến đấu cùng anh nói:

– Người ta thường nhớ đến phút hy sinh của Bế Văn Đàn. Tôi nhớ cả những ngày anh ấy sống.

Ông dừng lại rồi nói tiếp:

– Anh ấy không coi mình là quan trọng nhất. Anh ấy coi nhiệm vụ và đồng đội là quan trọng hơn.

Đó chính là ý nghĩa sâu xa của trách nhiệm.

Không phải làm điều lớn lao để được ngợi khen.

Mà là sẵn sàng gánh phần việc cần có người gánh.

Hôm nay, người trẻ không còn phải đối mặt với chiến tranh như thế hệ Bế Văn Đàn.

Nhưng mỗi người đều có những lúc phải lựa chọn.

Giữa lợi ích riêng và lợi ích chung.

Giữa dễ dàng và đúng đắn.

Giữa bỏ cuộc và tiếp tục cố gắng.

Khi ấy, câu chuyện của người lính trẻ năm xưa vẫn còn giá trị.

Bởi có những thời điểm trong cuộc đời, con người trưởng thành thật sự khi hiểu rằng:

Có những việc mình không làm chỉ cho riêng mình. Có những trách nhiệm lớn hơn bản thân mình.

Bế Văn Đàn đã sống như thế.

Và chính điều đó đã làm cho cuộc đời ngắn ngủi của anh trở nên lớn lao trong ký ức của dân tộc Việt Nam.