Khi tuổi xuân gửi lại Ngã ba Đồng Lộc

Có những người bước vào lịch sử khi tuổi đời còn rất trẻ. Họ chưa kịp sống trọn những năm tháng thanh xuân bình thường đã phải đối mặt với chiến tranh, bom đạn và những lựa chọn sinh tử. La Thị Tám là một người như thế. Hình ảnh cô gái Hà Tĩnh đứng trên cao quan sát từng đợt máy bay, đếm bom và đánh dấu vị trí bom rơi đã trở thành một ký ức khó quên về những năm tháng ác liệt ở Ngã ba Đồng Lộc.

La Thị Tám sinh ra tại xã Vĩnh Lộc, tỉnh Hà Tĩnh, trong một gia đình nông dân nghèo. Cha mất sớm, cuộc sống của gia đình gặp nhiều khó khăn. Khi còn nhỏ, cô đã phải sớm chia sẻ công việc với mẹ, vì thế việc học cũng phải dang dở.

Nhưng hoàn cảnh ấy không ngăn được khát vọng được cống hiến của người con gái trẻ. Năm 1967, khi vừa 18 tuổi, La Thị Tám tình nguyện gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong. Cô được phân công vào đơn vị C2 thuộc ngành Giao thông vận tải Hà Tĩnh, làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông trên tuyến Quốc lộ 15A.

Thời điểm đó, Ngã ba Đồng Lộc giữ vị trí đặc biệt quan trọng trên tuyến đường chi viện vào miền Nam. Những đoàn xe chở vũ khí, lương thực và các nhu yếu phẩm phải đi qua khu vực này. Vì vậy, quân đội Mỹ tìm cách đánh phá dữ dội nhằm phá hủy tuyến giao thông.

Đồng Lộc liên tục chìm trong tiếng bom. Đường bị xé nát, đất đá tung lên, những hố bom nối tiếp nhau xuất hiện. Thế nhưng sau mỗi đợt đánh phá, lực lượng thanh niên xung phong lại nhanh chóng trở lại mặt đường.

Trong số những nhiệm vụ tại đây, công việc của La Thị Tám đặc biệt nguy hiểm. Cô được giao đứng trên một quả đồi cao, dùng ống nhòm theo dõi máy bay và đếm những quả bom được thả xuống.

Mỗi lần bom rơi, cô phải xác định vị trí, ghi nhớ và cắm tiêu đánh dấu. Những dấu hiệu ấy giúp lực lượng công binh xác định khu vực bị đánh phá và có phương án xử lý.

Suốt 200 ngày đêm, La Thị Tám đã đếm và cắm tiêu 1.205 quả bom.

Phía sau con số ấy là những ngày tháng cô phải sống giữa hiểm nguy. Có những lúc máy bay xuất hiện liên tục, bom nổ rung chuyển mặt đất. Khói bụi che kín tầm nhìn, nhưng nhiệm vụ của người quan sát vẫn phải được hoàn thành.

Cô gái 18 tuổi ấy không chỉ chiến đấu với sự nguy hiểm mà còn phải chiến thắng nỗi sợ hãi của chính mình. Bởi mỗi lần bước lên vị trí quan sát là một lần cô chấp nhận đứng gần với cái chết hơn.

Những người đồng đội cũng sống trong hoàn cảnh tương tự. Họ dựng những căn hầm đơn sơ để tránh bom, tranh thủ từng khoảng thời gian yên tiếng máy bay để ăn uống và nghỉ ngơi. Khi con đường bị phá, họ lại lao ra san lấp hố bom, sửa chữa mặt đường để các đoàn xe tiếp tục hành quân.

Những đóng góp của La Thị Tám đã được ghi nhận. Cuối năm 1968, cô được tặng Huy hiệu Bác Hồ. Ngày 22/12/1969, khi mới 20 tuổi, La Thị Tám được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ ở tuyến lửa, cô trở về quê hương, lập gia đình và tiếp tục công tác tại cơ quan Dân - Chính - Đảng của Tỉnh ủy Hà Tĩnh.

Thời gian có thể làm những dấu vết chiến tranh phai dần trên mặt đất, nhưng không thể xóa đi ký ức về những con người từng đứng ở đó. La Thị Tám là một trong những người đã góp phần viết nên câu chuyện về Ngã ba Đồng Lộc bằng chính tuổi trẻ của mình.

Hôm nay, thế hệ trẻ được sống trong một đất nước hòa bình có thể nhìn lại câu chuyện ấy để hiểu rằng sự bình yên hiện tại không tự nhiên mà có. Nó được tạo nên từ sự hy sinh, lòng dũng cảm và những năm tháng tuổi xuân mà biết bao người đã dành trọn cho Tổ quốc.