KHÓ KHĂN GÌ MẸ CŨNG CỐ GẮNG VƯỢT QUA - Viết về Mẹ VNAH Nguyễn Thị Mười

Mẹ Nguyễn Thị Mười sinh năm 1928, trong một gia đình khá giả, năm 16 tuổi Mẹ lập gia đình, là một trong những người may mắn lúc bấy giờ vì cha chồng của Mẹ là một trong những người giàu có thời đó - Ông Hội đồng Tưởng. Mẹ có tất cả là 12 người con.

Sinh ra trong gia đình khá giả nên chồng của Mẹ là ông Trang Sĩ Mười được cho ăn học đến nơi đến chốn, Ông tốt nghiệp bằng Dịp Lom (hết lớp chín thời đó). Chồng Mẹ rất giỏi Pháp văn (tiếng Pháp), Ông có khả năng nói, viết và đọc chữ Pháp rất thành thạo. Thời đó những người có trình độ như Ông rất hiếm và nếu chịu làm việc cho chính quyền Pháp thì cuộc sống sẽ rất khá giả, nhưng Ông lại không làm. Ông hiểu thế nào là nô lệ, thế nào là tự do, trong lòng Ông lại thừa hưởng ở cha mình tinh thần yêu nước và có tư tưởng chống giặc ngoại xâm, nên Ông quyết định không làm việc cho Pháp mà lại tham gia phong trào Thanh niên Tiền phong huyện Chợ Lách. Năm 1945, Ông tham gia phong trào Việt Minh, được phân công giữ chức vụ là Ủy viên văn hóa văn nghệ rồi từ đó thoát ly đi kháng chiến. Vì có màu da ngâm đen nên bà con thường gọi Ông là "Mười Đen".

Sau kháng chiến chín năm đến năm 1954, Đảng ta có chủ trương cho cán bộ cốt cán tập kết ra Bắc, do có trình độ cao nên Ông được phân công ở lại để xây dựng cơ sở và gầy dựng phong trào cách mạng. Nhà của Mẹ lúc này là nơi hội họp, nuôi giấu cán bộ cách mạng. Ông hoạt động bán công khai, ban ngày tránh né, ban đêm về tổ chức tuyên truyền, vận động gầy dựng cơ sở.

Năm 1960, bọn địch phát hiện nhà Mẹ là cơ sở Việt Cộng nên bọn lính thường kéo đến xét nhà và theo dõi bắt chồng Mẹ, rồi chúng đem giam Ông ở Khám Lớn Vĩnh Long 3 năm dài ròng rã. Trong những năm Ông bị tù đày là bấy nhiêu năm Mẹ khổ cực vì vừa phải lo nuôi con, vừa phải chạy lo lót cho bọn cai ngục để được thăm nuôi chồng. Đến năm 1963, chồng Mẹ được thả ra. Khi ra tù, Ông không về quê mà trốn qua Cái Kè rồi thoát ly theo cách mạng luôn. Biết chồng Mẹ theo Việt Cộng, bọn lính ở Chi khu Chợ Lách đến bắt Mẹ, chúng tra tấn, xét hỏi đủ điều nhưng Mẹ vẫn một mực bảo là "không biết", bọn chúng đổ xà phòng (xà bông) vào miệng, Mẹ vẫn kiên quyết không khai báo. Thấy không điều tra được gì ở Mẹ, bọn chúng đành phải thả Mẹ về. Về đến nhà, Mẹ lại tiếp tục nuôi dấu và tiếp tế cho chồng và cho cách mạng.

Năm 1965, Huyện ủy Chợ Lách có Chủ trương thành lập Chi bộ Thị Trấn Chợ Lách. Lúc này, chồng Mẹ được phân công giữ chức vụ Bí thư Chi bộ Thị Trấn Chợ Lách. Cũng trong năm này người con trai lớn của Mẹ là: Trang Sĩ Liêm thoát ly tham gia cách mạng với bí danh là (Minh Hữu), làm y tá trong đội Biệt động Thị Trấn Chợ Lách. Đến năm 1967, chồng Mẹ là một trong những người nổi tiếng là thông minh, gan dạ, đánh giặc giỏi, được quận trưởng Chợ Lách treo giải thưởng cho ai bắt hoặc giết được "Việt Cộng Mười Đen" là trọng thưởng.

Cuối năm 1967, ở xã Vĩnh Bình cũng có một người cùng tên là Mười Đen hoạt động cách mạng bị bọn lính Chi khu Chợ Lách bắt được trong trận càn ở Rạch Đò, xã Vĩnh Bình. Bọn lính hý hửng và cho rằng đã bắt được Mười Đen (tên Việt Cộng đầu sỏ), chúng liền hô hào trên đài thông tin của quận Chợ Lách là đã bắt được tên Việt Cộng cầm đầu của Thị Trấn Chợ Lách. Nhưng khi tra khảo, lấy cung thì mới vỡ lẽ ra rằng ông này tên là Nguyễn Văn Vinh, vóc người to cao và có nước da ngâm đen cũng bí danh là Mười Đen nhưng không phải là Mười Đen – chồng của Mẹ.

Tháng 02 năm 1969, lòng Mẹ quặn đau đi khi hay tin con mình là Trang Sĩ Liêm đã anh dũng hy sinh. Lúc đó, chỉ có mình Mẹ, còn chồng Mẹ đang hoạt động ở Long Trung, Cai Lậy. Mẹ lại phải cực khổ thêm vì mỗi lần lén lút đi thăm và tiếp tế cho chồng.

Tháng 5 năm 1971, nỗi buồn mất con vừa nguôi ngoai thì Mẹ nhận được tin chồng Mẹ đã hy sinh trong trận chống càn với bọn lính ở Long Trung, thuộc quận Cai Lậy, Mỹ Tho.

Khi tôi đến thăm Mẹ, Mẹ đã nằm một chỗ, mọi sinh hoạt phải nhờ đến con, cháu và đó cũng chính là kết quả của những ngày tháng Mẹ bị giam cầm, bị những trận đòn roi, tra tấn dã man của bọn lính ác ôn, nhưng trái lại Mẹ vẫn còn minh mẫn lắm, Mẹ nói: hồi đó tin cách mạng lắm nên khó khăn gì Mẹ cũng cố gắng vượt qua.

Ngày 14 tháng 12 năm 2014, Mẹ vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Bà Mẹ Việt Nam anh hùng.